Llamado Tayo
Sugbo Agro
Ikinagagalak po natin ang pagbigay alam sa inyo ng pagbuo ng Sugbo Agro Ventures Inc., isang stock corporation. Kabilang sa mga bahagi nito ay ang RB Sugbo Gamefowl Technology at ang RB Sugbo Organic. Ang RB Sugbo GT ay patuloy na maglingkod sa mga sabungero samantalang ang RB Sugbo Organic ay mag produce ng mga hayop pamamagitan ng organic farming method.
Upang mas maige ang paglilingkod ng RB Sugbo sa mas marami pang karaniwang sabungero, nagdagdag po tayo ng dalawang bagong gamefowl farms. Isa sa kabundukan ng Agsungot, Cebu City at isa sa Escalante Negros Occidental.Ang dati nating farm sa Carmen, Bohol ay Linipat na natin sa Lawaan, Eastern Samar. Samakatuwid, may production farm ang RB Sugbo sa bawat rehiyon ng Visayas-- Central, Western at Eastern.Para naman sa mga kaibigan natin sa Luzon, may mga available na Sugbo fowl sa San Pedro Laguna. Kontakin nyo lang si Mr. Teofilo Morando, 0928-503-2047. Kung nais nyo ng karagdagang impormasyon mag text lang sa 0927-995-4876 o check out tilaok.blogspot.com or rbsugbo54.blogspot.com.Marami rin tayong matutunan sa mga blog na ito dahil kabilang sa mga serbisyo ng RB Sugbo ay ang libreng pamamahagi ng kaalaman sa pagmamanok.
Pagsasanay na Angkop sa Pilipino Knife
Dekada 60 nang magsimulang nagsidatingan sa bansa ang mga manok Amerikano. Malaki ang lamang ng mga Texas sa abilidad, tapang at lakas kung ihambing sa mga native tinale kaya nagpapanalo ang mga ito. Hindi naman nagpahuli ang iba pang may kayang sabungero kayo dumami ng dumami ang mga imported na manok.
Bunsod ng pagdami ng mga manok Amerikano, ay nainpluwensiyahan din ang ating pagpapakain at pagaalaga ng manok tinale. Sinunod ng mga sabungerong Pilipino ang natutunan nila sa mga Amerikano nagmamanok. Ngunit hindi pala dapat. Napakalaki ng kaibahan sa uri ng laban sa Amerika sa ating nakasanayan dito. Doon magtatagal ang labanan dahil gaff o kaya’y short knife ang kinakabit sa manok. Dito ginagamit natin ay ang Pilipino slasher knife. Napakadali matapos ang labanan dito sa atin.
Kaya iba ang nararapat na ehersisyo sa manok para sa Pilipino knife sa manok na para sa gaff o kaya’y short knife. Para sa atin ang mga maiinam na ehersisyo ay ang kahig, sampi, handspar, bitaw, at ang rotation o paglipatlipat sa manok sa iba’t-ibang kinalalagyan ilang beses sa bawat araw.
Bitaw
Ito ang pinakamalapit sa katotohanan. Tari na lang ang kulang at ang bitaw ay aktwal na labanan na talaga. Sa bitaw ay masasanay ng husto ang manok sa mga dapat gawin sa aktwal na labanan sa sabungan. Regular na ibitaw ang manok. Kahit dalawa o tatlong beses bawat linggo. Huwag lang tagalan. Ilang hatawan lang awat agad.
Palaging dalawang rounds ang pagbitaw natin. Sa unang round dalawa o tatlong paluan lang awat na. Ipahinga muna natin ng mga 30-45 segundo at ibitaw ulit. Sa pangalawang pagbitaw hinahayaan natin sila hanggang apat o limang hatawan bago awatin.
Isang bagay lang ang bantayan, awatin agad pag may alin man sa dalawang manok ang maka billhold o tuka-kapit. Una dahil maaring makasira ito sa kanilang balahibo. Pangalawa, ayaw natin masanay ang manok sa pag tuka-kapit, yong bang tumutuka at kumakapit muna sa kalaban bago pumalo. Ang magaling na manok ay pumapalo na walang billhold. Ang billhold ay isa sa mga negtive traits na natalakay natin sa naunang kabanata sa pagpili.
Ang distansya sa pagbitaw ay depende sa sidhi ng pocus ng manok sa pakikigpalaban. May mga manok na kulang pa sa pagnanasang lumaban, malimit mauunahan ang mga ito. Kaya dapat pagganito, malapitan muna ang pagbitaw. Mga isang metro lang ang layo sa umpisa para agad-agad na magkapaluan at madala ang manok na kulang sa pocus dahil mauunahan ito. Palayo ng palayo ang pagbitaw habang patindi naman ang kanilang pocus sa pakikipaglaban.
Ang kakulangan sa pocos ay nangyayari sa mga stags, mga manok na bagong natapos sa paglugon at yong kagagaling lang sa cord area ng malalaking farm. Dahil ang mga ito ay kulang sa bitaw. Ang ganitong problema ay kasali sa mga inaayos natin sa foundation stage ng ating conditioning pyramid na tatalakayuin natin sa kabanata 6 ng bahaging ito.
Kahig at sampi
Sa pagkakahig ay naiensayo maige ang paa ng manok. Samantalang sa sampi nasasanay ang manok sa pagpatama sa kalaban.
Maganda kung sa madaling araw natin gawin ang pagkahig at sampi. Kailangan natin ang lugar na may ilaw. Una palakad-lakarin muna ang mga manok. Tapos, ikahig ang dalawang manok ng mga 45-60 seconds at isampi dalawang beses.
Sa sampi, dahil hawak ng handler ang buntot habang nagsasalpukan sa ere, makokontrola ng handler ang tamang layo. Dapat malayolayo para magsusumikap ang mga manok na maabot ang isa’t-isa at mapapaunlad ang kanilang reach. Huwag naman sobra ang layo na hindi na makapatama ang manok.
Handspar
Ang handspar o catch cock ay isa ring magandang paraan sa pagsasanay sa manok sa pagpatama sa kalaban. Sa handspar dahil hawak natin ang manok o dummy na pinapalo ng sinasanay na manok, mararama natin ang tindi at diin ng palo. At dahil kontrolado natin ang catch cock o dummy cock maari natin itong iposisyon kung saan mapapaunlad natin ang liksi ng manok na sinasanay.
Sa pag hand spar, magingat na tama lang ang layo ng manok na pinapalo sa pumapalo. Dapat tama lang na maabot ito ng palo na naka stretch ang paa ng manok na sinasanay. Kung sobra ang lapit masasanay ang manok sa short punching. At delikado pang magkatamo ng injury ang muscles ng manok na sinanasanay. Huwag naman sobra ang layo at di makapatama ang manok. Huwag sanayin ang manok na pumalo na di makatama dahil magiisip ito na walang mangyayari kahit pumalo siya dahil hindi naman makakaabot. Magkakaroon ito ng pagiisip at makaugalian na basta lilipad lang ngunit hindi papalo ng matindi.
Rotation
Ang rotation ay ang paglipatlipat ng kinalalagyan. Ang manok ay mas alerto at aktibo kung bagong lagay sa isang lugar. Pag tumagal ang manok sa isang lugar nagiging kampante ito at di na masyadong gumagalaw, kaya ilipat natin sa ibang lugar upang maging aktibo na naman ito at patuloy na maehersisyo.
Halimbawa 9am ilipat ang manok galing sa cord papuntang fly pen. Sa tanghali ilagay sa scratch box ng 5-10 minutes. Pagkatapos ilipat sa ibang pen. 3pm ibalik sa cord at doon na pakainin at pagpalipasin ng gabi.
Tandaan lang na sa pagrotation itaon na sa mga oras na mainit ang sikat ng araw tulad ng tanghali, ang manok ay nasa covered pen o sa lugar na malamig at may lilim.
Kung tayo’y may pasok at hindi natin magawa ang ganito, ang gawin natin ay arawan ang paglipat. Sa pen sa araw na ito, ilipat sa cord kinabukasan, at, sa ibang lugar sa susunod na araw.
Ang Iba’t Ibang Pasilidad
Sa pagkundisyon ng manok ay may iba’t-ibang pasilidad at gamit na kinakailangan. Sa sistema natin ng rotation exercises kinakailangan natin, maliban sa cord, ang iba’t-ibang mga uri ng conditioning pens. Ang conditioning pens ay yong mga ginagamit sa pagkundisyon. Mayroon din kasing mga breeding pens ang ginagamit sa pagpapalahi; at may mga growing pens, ang kinakailangan sa brooding at pagpalaki ng mga sisiw sa hindi pa pawalan sa pagalaan.
Ang ating mga conditioning pens ay hinati natin sa dalawang uri—ang exercise pens at ang rest pens. Ang exercise pens ay para sa pag-ehersisyo ng manok. Ang rest pens ay para sa pagpapahinga ng manok.
Ang ating mga exercise pens ay: ang big pen, fly pen, scratch pen, running pen, at scratch box. Ang mga rest pens naman ay ang multipurpose pen, pointing pen, limber pen, at ang stall o kulungan.
Big pen
Big, kaya medyo malaki ang pen na ito dahil dito ay sinasamahan nating ng inahin ang ating kinukundisyon. Mas malaki mas maige. Kung wala tayong gaanong lugar mga 10 feet by 10 feet ay pupwede na. Para tipid, fish net lang at kawayan ang materyales na gamitin.
Fly pen
Karamihan sa mga flypen ay may sukat na 4 feet by 8 feet. Ang hapunan ay hindi bababa sa 6 feet ang taas mula sa lupa. Dapat ay loose soil o buhangin ang flooring ng fly pen para hindi masakit sa paa ng manok sa pag lipad-baba nito. May mga paraan upang mainganyo ang manok sa paglipad-baba. Sa atin naglalagay tayo ng mga hens sa kulungan pagitan ng dalawang fly pen. Ang isang kulungan ng hen an nasa ibabaw at makikita ng manok kung ito’y nasa lupa. Sa pagnanais na makapiling ang inahin lilipad ang manok papuntang itaas. Pagdating nito sa itaas hindi na nito makikita ang hen. Ngunit may isang hen naman na nasa kulungan sa ibaba na kitang-kita. Bababa naman ang manok. Paulit ulit niya itong gagawin bago ito mahapo at sumuko. Pag-nagpahinga na ang manok pwede na nating ilipat sa ibang pen nang magamit naman ng ibang manok ang fly pen.
Ang fly pen ay pwede ring gawing scratch pens dahil loose soil o kaya buhangin ang flooring nito.
Scratch pen
May dalawang uri ng scratch pen ang RB Sugbo. Ang heavy scratching pen at ang light scratching pen. Tulad ng fly pen, ang flooring ng heavy scratching pen ay loose soil at buhangin. Kaya nga ang fly pen ay maari ring gawing heavy scratching pen. Ang light scratching pen ay tuyong dahon ng saging ang laman para magaan kaskasin ng manok at mabilis. May flooring ito na plywood bago lagyan ng tuyong dahon. Tinatawag din itong scratch box. Maiengayo ang manok sa pagkaskas sa scratch pen pamamagitan ng pauntiunting pag hagis ng pakain sa loob ng pen. Crackerd yellow corn ang pinakamaigeng gamitin. Una, dahil sa taglay nitong enerhiya na maaring pangpalit agad sa enerhiya na magagamit ng manok sa pagehersisyo. Pangalawa mas madali itong makita ng manok dahil sa matingkad na kulay.
Ang heavy scratching pen ay para pageensayo sa mga kalamnan ng hita at paa. Dahil mabigat ang loose soil o buhangin, gagamit ng lakas ang manok sa pagkaskas. Mapapaunlad nito ang slow twitch muscles. Ang light scratrching pen ay para pag develop sa fast twitch muscles. Upang maiwasan ang muscle bound gamitin ang scratch box pagkatapos ng bawat mabigat na ehersisyo, tulad ng bitaw, kahig at sampi.
Running pen
Ang pen na ito ay para rin sa pagensayo sa paa ng manok. Karamihan sa mga running pens ay may sukat na 2 ½ by 12 feet. Mababa lang ito mga 3 feet lang ang taas. Kalimitan magkatabi ang dalawang running pens. Ang ibang nagkukundisyon parehong tandang ang laman ng magkabilang running pens. Para sa atin mas maige na inahin ang nasa kabilang pen. Mas malikot ang manok kung inahin ang hinahabol. At saka ayaw natin na masanay ang kinukundisyon natin na maging kampante na may kalapit na tandang na walang mangyayari. Baka sa totoong laban hindi ito magingat kahit kalapit na ang kalaban.
Multi purpose pen
Ang multi purpose pen ay isang rest pen. Dito hinahayaan lang natin ang manok kung ano gusto nitong gawin. May hapunan, loose soil, at mga tuyong dahon. Nasa manok lang kung anong nais nitong gawin. Malimit nating ginagamit ito kung palapit na ang laban, tulad ng panahon ng peaking period ng ating conditioning pyramid.
Pointing pen
Ang pointing pen ay kabilang sa ating mga rest pens. Itoy parang maliit na fly pen. Mga 3 feet by 6 feet ang laki at ang hapunan ay nasa taas na 3 feet lang. Medyo mas enclosed ito para limitado ang view ng manok papuntang labas at di gaanong maglilikot. Mas maige kung malayo ito sa kinalalagyan ng maraming manok. Sa sistema kasi natin hindi natin kinukulong ang manok hanggang sa araw ng laban. Itong pointing pen ang magsisilbeng kulungan. Dito nakalagay ang manok sa huling dalawang araw bago ang laban. Dapat malamig at medyo madilim ang kinalalagyan ng pointing pen.
Kulungan at limber pen
Sa araw ng laban ay pinapasok natin sa kulungan ang manok bilang bahagi ng ating pagpatuktok o pointing. Ngunit may mga oras na nilalabas natin ito sa limber pen upang makapag-stretching, mapakain at maobserbahan ang takbo ng pagpapatuktok.
Cord
Itoito ang mga conditioning pens. Ngunit hindi ibig sabihin na kung wala ang mga ito o kaya’y hindi tayo kumpleto ay di na maaring ikundisyon ang manok. Kahit kulang tayo sa kagamitan may paraan pa rin. Ang mga pen ay maaring gamitin sa iba’t-ibang ehersisyo. Halimbawa, ang fly pen ay maaring scratch pen o running pen o multi purpose pen. A limber pen at running pen ay maari gawing pointing pen.
Ang mahalaga ay may cord tayo. Habahabaan lang natin ang ating cord at magagawa na ng manok ang gusto nitong ehersisyo habang ito’y nasa cord. Maglakad, lumipad, o kumakha. Ilipatlipat lang sa iba-ibang cord ang manok para palaging aktibo.
Isang pamamaraan sa pag ehersisyo ng pakpak kung walang flypen ay ang pabalikbalik na pagbaba sa manok sa panahon na hahapon na ito. Paghapon ng manok ay ibaba ulit sa lupa. Lilipad ulit ito pabalik sa hapunan, ibaba na naman. Mga limang beses na ganito ay makakatulong na. Marami pa ring paraan, basta lang nauunawaan natin bakit ang isang bagay ay dapat gawin.
Pagpatuktok: Stress Management
Ang pagpatuktok ay ang salitang inampon ng RB Sugbo Gamefowl Technology upang isalin sa Pilipino ang salitang Inglis na pointing. Ang ibig kasing sabihin ng mga Amerikano sa paggamit ng salitang pointing kung ang manok ang pagusapan ay “peaking.” Ang pagdala sa manok sa peak ng kakayahan. Ito ang hangad natin sa pagpatuktok, ang marating ng manok ang tugatog o tuktok ng kakayahang pisikal at mental sa mismo oras ng laban. Ang pagpatuktok, ay isa sa mga aspeto ng pagkundisyon na pinagaralan natin ng husto. Ito ang huling yugto, kung magkamali tayo dito, maaring maging pinal na ito. Maaring wala nang panahon upang ituwid ano man ang pagkakamaling iyon.
Ayon sa nakasanayang katuturan o depinesyon, ang pagpatuktok ay ang pagpapahinga, pagkontrola ng tubig sa katawan ng manok at timbang, at carboloading. Sa atin, sa RB Sugbo Gamefowl Technology ang ating makabagong palagay ay na ang pagpatuktok ay simpleng stress management lang.
Sa ating conditioning pyramid, ang pagpatuktok ay sa araw ng laban lang. Ngunit ang proseso ng stress management at energy priming any nagsimula ilang araw bago ang araw ng laban, na sakop sa tinatawag natin na peaking period.
Stress management
Ang makabagong konseptong ito ng RB Sugbo ay nakasalalay sa prinsipyo na ang stress ay mitsa ng pag bugso ng adrenaline o ang tinatawag na adrenaline rush. Ang adrenaline ay isang hormone sa katawan. Ang pagbugso nito ay bahagi ng natural defense mechanism ng katawan sa gitna ng panganib.
Sa panahon na gumagana ang adrenaline, ang tao o hayop ay mas matapang, malakas at mabilis kaysa pangkaraniwan. Tayo sa panahon na may sunog, halimbawa, ay mabubuhat natin ang mabigat na bagay. Kapag hinahabol tayo ng itak, ang tulin natin tumakbo. Ang mga sundalo pag nakarinig ng putok ay makararama ng nakaiibang katapangan.
Paglipas naman ng adrenaline rush, ang pagkahapo ang papalit. Ito ang sanhi ng pagiging “off” ng manok. Kaya ang layunin sa pag pamamahala natin sa stress, ay hindi ang pagiwas nito, dahil sa sabungan, sa dami ng tao, ingay at nakakaaibang kapaligiran, hindi maiiwasan na makakaranas ng stress ang manok. Ang gusto natin ay ang itaon ang stress at pagbugso ng adrenaline sa panahon ng paglalaban.
Hindi natin maiiwasan ang stress. Gamitin nalang natin.
Quick energy loading, hindi basta carboloading
Sa panahon ng adrenaline rush, ang katawan ay mangangailangan ng sapat na enerhiya upang suportahan ang pangangailangan na maging malakas at mabilis. At, dahil biglaan ang pagbugso ng adrenaline kailangan ang instant energy. Kaya tulad ng nasabi natin sa naunang kabanata, ATP-CP quick energy pathway ang ating pagtuunan ng pansin. Ang kailangan ng manok ay pakain na may mataas na antas ng glycemic index. Kailangan din ang suplemento ng creatine, glucose at ribose.
Isang bagay na mapait siguro lunukin ng maraming nagmamanok at mga nagtuturo ng pointing sa mga cocking schools, academy, magazine at telebisyon ay ang katotohanan na ang carboloading o glycogen loading ay hindi kinakailangan sa uri ng sabong natin dito sa Pilipinas. Ang nangangailangan ng carboloading ay ang mga atleta na sa endurance na kumpetisyon lumalaban tulad ng triathon, marathon at long distance cycling. Sa sabong , saglit lang tapos ang laban.
Ang kailangan ng manok ay hindi ang maraming glycogen sa atay kung hindi ang glucose sa dugo na agad agad magagamit. Dapat, mga pakain na mataas ang glycemic index (GI). Ibig sabihin,mga pagkain na madaling magpatataas ng sugar level sa dugo, kahit na madali rin ang pagbaba nito dahil, yon na nga, madali lang matapos ang labanan ng manok. Halimbawa may mga uri ng bigas na mataas ang GI tulad ng sticky rice at parboiled rice. Sa mga prutas naman ang patatas, kamote, watermelon at kalabasa. Mataas rin ang GI ng mga cornflakes, popped corn, at rice krispies. Kung gagamit ng mais ang fine corn ang pinakamaige. Katuwang sa pagbigay ng mga high glycemic na pakain ay ang pag suplemento ng creatine at ribose, dahil sa mga katwiran na natalakay na natin sa naunang kabanata.
May mga pagkain na mayaman man sa enerhiya ay hindi mataas ang glycemic index. Karamihan ay yong mataas ang fiber content tulad ng whole corn at ibang grains na may balat pa, at mga prutas tulad ng saging at mansanans. Matagal tagal bago mapataas ng mga pagkaing ito ang sugar level sa dugo. ngunit mas mahabahabang panahon naman ang lilipas bago bababa ulit ang sugar sa dugo. Sa matagalan na kumpetisyon magagamit ito ng husto kasi magsisilbeng time-released energy ito.Ang mga ito ang ginagamit sa pag-carboload, na para sa atin ay hindi naman kinakailangan ng manok.
Ang tinutukoy natin ay ang nakasanayang pamamaraan ng pag-carboloading na tinuturo ng iba. Ang pamamaraan na magbibigay ng mas mataas na bahagdan ng carbohydrate simula tatlo o dalawang araw pa bago ang laban. Sa pagaaral natin hindi na kailangan ito, lalo na’t kung ang sistema ay tulad din ng tinuturo ng iba na umpisahan ang keeping o pagpahinga sa manok sa loob ng kulungan dalawang araw bago ang laban. Sa ganitong sistema sa pagpapahinga, hindi na gaanong gumagamit ng enerhiya ang manok kaya hindi na ito magkakailangan ng naraming carbohydrate.
Tayo nga, hindi na tayo nagka-carboload, kahit na ang sistema ng ating pagpapahinga ay ang tinatawag nating “active rest.” Hindi natin pinapasok ng matagal ang manok sa kulungan, maliban lang sa araw ng laban. Kung paminsanminsan ay pinapasok natin sa kulungan ito ay upang ang manok ay masanay at di manibago pagdating sa araw ng laban.
Ang RB Sugbo ay dati ring nagka-carboload. Ginawa din natin ito, at hindi naman kasamaan ang naging resulta. Ngunit sa ating pagpapatuloy na pagsisiyasat at pag esperimento ay natukoy natin ano ang talagang dapat. Hindi naman nakakasama ang carboloading, ang sinasabi lang natin ay hindi na kailangan. Ang kailangan ay ang pagtiyak lang na may sapat na glucose sa dugo at creatine at ribose sa kalamnan sa araw ng laban.
Makabagong Pamamaraan
Ng RB Sugbo sa Pagkundisyon
Ang pamamaraan ng RB Sugbo sa pagkundisyon ng manok panabong ay medyo naiiba sa nakasanayan ng maraming sabungero. Ang sa atin ay hindi 14, 21 o 28-day keep tulad ng sa marami. Sa iba ay may kalendaryo kung saan nakalagay anu-ano ang mga gawain sa bawat araw mula day 1 hanggang araw ng laban.
Ang ganitong pamamaraan ay magandang tingnan sa programa ngunit sa praktikal magkakaproblema dahil sa kawalan ng flexibility. Hindi lahat ng manok ay magkatulad ng reaksyon. Maaring ang iba ay mapaaga ang pag-peak, samantalang ang iba naman ay wala pa sa tuktok pagdating ng araw ng laban.
Ang sa atin ay parang hagdanan. Ang lahat ng manok ay dadaan sa unang baitang, ang “foundation stage” kung kailan inaayos natin ang mga kakulangan ng manok sa pisikal, mental at nutrisyunal na aspeto. Inaayos muna natin ang pangangatawan, ang kundisyon ng mga kalamnan at ang pokus ng manok sa pakikipaglaban. Sa puntong ito pinaiiral natin ang tibay at lakas ng manok.
Walang takdang bilang ng araw sa pagpananatili ng manok sa stage na ito. Kung sa ibang pamamaraan, kalendaryo ang nagdidikta, sa atin, ang aktwal na kundisyon ng manok ang makapagsasabi kung ang manok ay kailangan pang manatili sa baitang na ito o aakyat na sa susunod.
Ang pangalawang baitang ay ang “battle-ready stage.” Dito ang pakain at pagsasanay ay nakatuon sa pagpairal ng bilis, liksi, at ang kakayahang makahugot ng quick energy na kakailanganin sa laban. Dito ang mga manok ay para nang boy scout na laging handa. Kung may nalalapit na laban, pagpipilian natin ang mga boy scout kung alinalin ang mga pinakahanda. Ang mga ito ang iakyat sa susunod na baitang, ang “peaking period.”
Ang peaking phase ay ang huling isang linggo bago ang laban. Kasunod nito ay ang pangapat na stage, ang”pagpatuktok” o “pointing.” Ito ay sa araw ng laban.
Sa sistemang ito ang kundisyon ng manok ang masusunod hindi ang bilang ng araw. Ang sistema nating ito ay tinatawag natin na “conditioning pyramid.”
Conditioning Pyramid
Sa pagkukundisyon ay may iba’t-ibang yugto o stages. Hindi kasi mangyayaring sa lahat na panahon ay na sa peak o tuktok ng kakayahang pisikal ang isang manok o atleta. Kailangan ay may periodization.
Sa RB Sugbo ang mga periods o yugto sa pagkundisyon ng manok panabong ay: 1) foundation stage, 2) battle-ready stage, 3) peaking period, at, 4) pagpatuktok o pointing.
Sa bawat yugto mayroon tayong layunin, o mga nais nating magawa. Ibaiba ang pakain at saka ehersisyo.
Foundation stage
Ito ang pinakapundasyon. Sa yugtong ito natin inaayos ang ano mang kakulangan mayroon ang manok sa kundisyong mental, pisikal at nutrisyunal. Dito pinapaganda natin ang katawan; pinauunlad ang kalamnan o muscles, at sinisiguro natin na wasto na ang pokus ng manok sa pakikipaglaban.
Medyo high-protein ang pakain sa foundation period. Lakas, tibay at resistensiya ang gusto nating ipairal ng husto sa yugtong ito.
Ang mga ehersisyo dito ay running pens na malakilaki na may kasamang inahin; fly at scratch pen; hand spar; at bitaw. Ang rotation o paglipat ng manok ng lugar ay sa bawat dalawa o tatlong araw.
Battle-ready stage
Pagnaisayos na ang pangangatawan at ang pisikal at mental na kundisyon ng manok, ito’y maari nang iangat sa susunod na yugto, ang battle-ready stage.
Hindi natin masasabi kung ilang araw o linggo bago ang isang manok ay maiangat sa susunod na baitang. Dahil nga sa sistema natin, hindi ang bilang ng araw, tulad ng 14 o 21 days, ang masusunod, kung hindi ang aktwal na kundisyon at kahandaan ng manok.
Ang mga manok lang na nakapasa na sa foundation stage ang maaring ilipat sa battle-ready stage. Dito ang ating layunin ay ang mapairal ang bilis at liksi, at ang mapaunlad ang kakayahan ng manok sa mga high-intensity quick exercises o mabigat ngunit madalian na ehersisyo. Yan kasi ang malimit na kakailanganin ng manok sa tunay na laban. Sa tunay na laban kailangan ang bilis at lakas ngunit kalimitan sa loob lang ng maikling sandali. Ang isang round sa boksing na tatlong minuto ay katumbas na ng napakahabang labanan sa sabong. Sa manok, ilang saglit lang tapos ang laban.
Sa battle-ready stage, ang rotation o paglipat ng manok sa ibang kalalagyan ay ginagawa ilang beses sa loob ng isang araw. Kinakahig at sinasampi na ang mga ito. Malimit na ang paggamit ng scratch box. Mas binibigyan na natin ng mas malaking kahalagahan ang sampi, hand spar at ang pagbitaw sa yugtong ito.
Dahil mas marami at mas intense na ang ehersisyo sa battle-ready stage, ang pakain natin ngayon ay may mas mataas nang bahagdan ng carbohydrate kaysa pakain sa foundation stage.
Peaking period.
Tuwing may palapit na laban, tayo’y nagpipili sa mga manok na nasa battle-ready stage at ang mga sa palagay natin pinakahanda, yong sa tingin natin ay madaling i-kundisyon para sa araw ng laban, ang inaakyat natin sa susunod na baitang, ang peaking period. Ito ay sa huling linggo bago ang laban.
Sa puntong ito, dahandahan na nating pinapahinga ang manok. Ang prosesong ito ay tinatawag natin na active rest dahil may mga gawain at ehersisyo pa rin, yon lang hindi na nga gaanong mabigat at marami dahil nais nating iwasan ang mga injury sa kalamnan at mga ugat na maaring hindi natin mapansin. Nais din nating makaipon ang manok ng sapat na enerhiya na magagamit sa laban.
Dito rin natin ilapat ang mga orihinal na konsepto ng RB Sugbo sa stress management, blood conditioning, at quick energy loading.
Higit-kumulang ang pakain sa yugtong ito ay katulad ng sa battle-ready stage ngunit nagbibigay na tayo ng angkop na suplemento tulad ng Sagupaan b50/2 Forte o kaya’y Complexor para sa bcomplex at iron; Respigen 15 para sa b15; Voltplex para sa creatine; at Reload Plus para sa ribose.
Pagpatuktok o pointing
Ito ang huling yugto. Pinipili natin alin sa mga manok na nasa peaking period ang ating ilalaban at ipatuktok sa araw ng laban. Ang hangad natin ngayon ay walang iba kung hindi ang maabot ng manok ang tuktok ng kakayahang pisikal at mental sa oras mismo ng laban.
Dito nakasalalay ang lahat. Kung magkamali tayo sa panahong ito, maaring masayang lang ang lahat nating pinagpaguran. Sisikapin nating maabot ang ating layunin pamamagitan na pahinga, stress management, at quick energy boosting. Sa puntong ito, hindi lang ang kaalaman sa pagpatuktok ang kailangan kung di pati na ang kaalaman sa pagkilala kung ang manok ay nasa tuktok na.
May mga palatandaan kung ang manok ay nasa tuktok na. Una ay ang ipot. May apat na klaseng ipot. Ang intestinal dropping. Ang buong ipot na berde at may halong puti. Ibig sabihin nito may laman pa ang bituka ng manok. Ang pangalawa ay ang cecal dropping. Malapot na kulay tsokolate. Ang pangatlo ay ang urate dropping. Puti na parang bula ng sorbetes. Paliit ng paliit ito. At pag maliit na ito, masasabi na ang manok ay nasa tuktok. Ang pangapat na uri ng ipot ay ang moisture dropping. Ito’y parang malagkit na likido na kulay puti. Sa umpisa kung maliit pa ito ay maituturing na nasa kundisyon pa ang manok. Ngunit, ang moisture dropping ay palaki ng palaki at ito’y senyales na di maglaon ay mag off na o lalampas na ang manok sa tuktok.
Isa pang senyales ng magandang kundisyon ay ang ayos ng manok. Ang manok na maganda ang pagpatuktok ay alerto ngunit mahinahon. Hindi magalaw ngunit matalas ang mga mata at pandinig. Sa ganitong sitwasyon kinakailangan ang matinding stress management. Ang manok na nasa ganitong kalagayan ay malapit nang umandar ang adrenaline. Sa kunting pagkabigla, pagkagulat at pagkagitla ito’y maaring maging sanhi ng adrenaline rush na mauuwi sa maaga at di napapanahon na pagtuktok. May pagkakataon na ang ganitong kundisyon ay makikita o nahahalata sa pag-head knocking ng manok o ang panginginig o pagpagpag ng ulo. Ito ang tinatawag natin sa Inglis na “at the edge.” Dapat i-hold ang manok na ganito at itaon ang pagbugso ng adrenaline sa oras ng laban sa itaas ng gradas o rueda.
Ang nakakaibang kapaligiran sa luob ng gradas, ang dami ng tao at tindi ng ingay ay ang maging mitsa ng pagandar ng adrenaline. Makakatulong din ang wastong pag-heating ng manok sa gradas bago bitawan.
Tulad ng sa ibang aspeto ng pagmamanok sentido komon pa rin ang dapat pairalin sa pagpatuktok.
Sa konsepto natin na stress management, tandaan na ang ano mang maaring maging sanhi ng stress tulad ng gutom, pagkauhaw, pagkagitla, pagkagalit ay maari ring maging sanhi ng pagbugso ng adrenaline at bunsod nito ay ang maaga at di napapanahon na pagtuktok ng manok. Iwasan ito. Dahil paglipas ng adrenaline rush, pagkahapo ang papalit. “Off” na ang manok.
Transition phase
Sa labas ng ating conditioning pyramid ay may transition phase. Bago ipasok sa unang baitang ang manok ay purgahin, paliguan ng antimite shampoo, at i-bacterial flushing. Gawin din natin dito ang iba pang gawain tulad ng pagputol ng tahid, paggupit, o ano pa.
Kung ang isang manok ay magtagal sa foundation period ng mahigit isang buwan, ulitin ang cleansing process, ang purga, ligo at flushing bago iakyat sa battle-ready stage.
Sa panahon ng transition period mas maige kung samahan ng inahin ang manok sa loob ng dalawa o tatlong araw.
Gawin din ang transition phase sa mga manok na nakapasok na sa peaking period ngunit hindi nailaban para makapag unwind. Kung ituloytuloy kasi nating ang pagkundisyon sa mga manok baka mag peak ito na hindi napapanahon..
Sunday, November 1, 2009
Llamado Tayo: Malungkot na pangyayari
Malungkot na pangyayari
Una sa lahat nakikiramay po tayo sa lahat ng mga naging biktima ng bagyo ondoy. Kabilang na ang marami sa masang sabungero at mga kasapi ng Masang Nagmamanok (MANA), o mga kamana natin.
Marami tayong kinumusta, marami ring nag text satin, Iilan sa kanila ay kinuwento ang kanilang napagdaanan sa kasagsagan ng baha. Napakalungkot po ng nangyari.
Sa Oct. 21 po ang sunod na pasabong ng MANA sa Pasay Cockpit. Ang MANA Luzon ang mamahala nito. Inaanyayahan po natin ang lahat na dumalo o maglaban. Maganda ang mapupuntahan ng kikitain ng mga pasabong ng MANA Luzon. May mga magandang project sila kamana Jeff Urbi at Loreto Casalhay at mga kasamahan.
Wag din natin kalimutan ang pasabong ng MANA Cavite sa December 15 sa Arcontica Coliseum.
Hindi kailangang maging perpekto
Sa sabong sapat na na magsumikap tayo na panatilihin na katanggap-tanggap ang performance ng ating manok tuwing tayo ay maglaban sa sabungan. Hindi kailangan perpekto tayo.
Hindi na kailangan na magawa natin ang lahat na tamang gawin sa lahat ng pagkakataon. Sapat na na hindi tayo magkamali ng sobra.
Mahirap abutin ang pagiging perpekto. Mahirap na nga maging magaling, ano pa kaya ang maging perpekto. Sa pagmamanok ay di kailangang gawin ang lahat ng tama. Iwasan lang natin ang mali.
Ang pag-aasam na maging perpekto ay makakapagpabagal sa ating pag-unlad sa larangan ng sabong.
Halimbawa, sa pagpapalahi, kung ang nais mong ipalabas na mga palahi ay angat, mautak, mabilis, malakas pumalo sa ibaba, matibay at matapang, aabutin ka ng napakahabang panahon bago mo magawa. Dahil may mga katangian na mahirap mapagsamasama.
Oo, may mga katangian na mahirap mapagsamasama. Halimbawa karamihan sa angat at mataas ang lipad ay mahina pagdating sa ibaba. Ang mautak ay kulang naman sa tapang. Karamihan sa malakas ay kulang sa bilis. Mas mainam kung iisaisahin ang pagsasalin ng mga katangian sa bawat henerasyon.
Ganon din sa pagkukundisyon. Kung ang hangad mo ay maging perpekto ang iyong manok ay mahihirapan ka. Kasi ang totoo wala naman talaga yan sa pagkukundisyon. Ang kagalingan ay likas sa manok. Ang wastong pagkukundisyon ay upang mapairal lang ang likas na galing.
Kaya sa pagkukundisyon at sa sabong, huwag sobrang ibatak ang manok, maging ang iyong sarili. Iwasan lang na huwag magkamali ng matindi.
Ang pagkukundisyon ay ang paghahanda ng manok para sa laban. Nasasakop nito ang pagpapakain at pagbibigay ng gamot; at ang pagsasanay at ehersisyo. May iba't-ibang programa at paraan ng pagkukundisyon. Ibaiba ang haba ng panahon na ginugugol; ibaiba ang tindi ng ehersisyo; at ibaiba ang pakain at gamot.
Iba-ibang nagukukundisyon ay may iba-ibang sistema Magkaiba ang mga pamamaraan ngunit iisa ang pakay. Ito ay ang maihanda ang manok para sa laban. May mga nagkukundisyon na nagbibigay ng maraming gamot sa hangarin na tumaas pa ang antas ng galing ng manok. Ang iba naman ay klase-klaseng mamahaling pakain ang ibinibigay.
Para sa atin hindi na kailangan. Sapat na ang simple ngunit angkop na pakain at gamot. Ang galing ng manok ay wala sa ating ibinibigay. Ito ay naitakda na ng pagpapalahi at taglay na ito ng manok mula nang magsanib ang semelya ng ama at itlog ng ina.
May pamamaraan ng pagkukundisyon kung saan masyadong matindi ang ehersisyo. Hangad ng pamamaraang ito na mas lumakas at tumibay ang manok. Subalit, tulad ng nasabi natin, ang galing, lakas, tibay, at tapang ay likas na sa manok.
Ang wastong pagpakain, pagbigay ng gamot at pagsasanay ay nagpapairal sa mga katangian. Subalit ang sobrang pakain, gamot, at ehersisyo ay hindi sobrang makapagpapagaling sa manok bagkus, ay nakakasira pa ito. Sa pagkukundisyon ay lagi nating tandaan na ang kagalingan ng manok ay naitakda na ng pagpapalahi. Ang ating ginagawa at ibinibigay ay para lang mapairal ang mga ito. Kung ang ating ginagawa at binibigay ay mali o sobra naman baka mauwi ito sa pagkasira ng kagalingan ng manok. Ang magaling na manok ang siyang gumagawa ng magaling na tagapagkundisyon. Hindi ang tao ang gumagawa ng magaling na manok.
Kaya ang unang katangian ng isang magaling na tagapagkundisyon ay ang kakayahang pumili ng magaling na manok. Ang pagpili ang siyang susi patungong tagumpay. Dapat ay makilala natin ang magaling na manok kung makakakita tayo nito.
Tandaan lang ang paunang sabi natin na sa pagmamanok ay huwag mag-asam na maging perpekto. Ganoon din sa pagpili ng panlaban. Kung maghahanap ka ng perpektong manok ay mahihirapan kang makahanap. Baka ang mangyayari ay di ka makapaglaban.
Sa pagpili ng panlaban ay sapat na ang isa o dalawang katangian kung saan ito’y napakagaling, basta naman hindi lang ito sobrang hina sa ibang katangian.
Sa pagkundisyon, tandaan:
1. Huwag maghangad ng perpektong manok.
2. Unahin ang mga konkretong katangian tulad ng bloodline, hugis ng katawan, station at kisig.
3. Huwag piliin ang manok batay lang sa kagalingan. Siguruhin muna na nakapasa ito sa mga konkretong batayan bago ibitaw upang suriin kung makakapasa ito sa kagalingan.
4. Pinakamahalaga ang “cutting ability”. Patayan ang laban kaya dapat may kakayahan ang ating manok na pumatay. Dapat mabilis pumatay.
5. Tapang, tibay, at lakas. Ang mga ito ay nagbibigay sa manok ng kakayahan na manatili sa laban hanggang sa huling sandali at kakayahang makbalik kahit lubhang sugatan.
6. Utak o talino at liksi at bilis. Kung ang manok ay mautak, alam nito ang dapat gawin sa bawat pagkakataon. Liksi naman ang magbibigay kakayahan upang maisagawa ng manok ang gusto nitong gawin sa partikular na sitwasyon.Bilis ay kailangan upang magawa ng manok ang dapat gawin bago maunahan ng kalaban.
7. Igihan ang pagbantay sa mga kahinaan. Kahit hindi perpekto basta wala lang grabeng kahinaan.
Pagpakain
Ang wastong pagpakain ay sakop ng pagkukundisyon o paghanda ng manok para sa laban. Karamihan sa mga nagkukundisyon ay iniiba ang binibigay na pagkain at gamot sa panahon ng pagkukundisyon. Mas espesyal daw, at mamahalin ang pakain nia kapag nagkukundisyon na. At, mas maraming gamot ang kanilang ginagamit. Siguro ay nababatay ito sa kanilang sistema. Siguro, mas matindi ang kanilang pag-eehersisyo sa manok sa panahon ng pagkukundisyon.
Sa atin sa RB Sugbo Gamefowl Technology ay di gaanong magkaiba ang pakain natin sa panahon ng pagkundisyon kung ihahambing sa ordinaryo nating pakain. Ganoon din ang gamot na binibigay natin at pati na ang pagehersisyo at pagsasanay sa manok. Simple pa rin ang ating pakain, at hindi masyadong matindi ang ating ehersisyo kahit sa panahon ng pagkundisyon.
Ang pagpapakain at ehersisyo natin sa panahon ng pagkundisyon ay di gaanong magkaiba sa karaniwang binibigay at ginagawa natin dahil, una, naniniwala tayo na ang galing ay wala sa tao, kundi nasa manok. Pangalawa, ayaw natin manibago ang manok sa ating ibibigay at gagawin at baka sa halip na makabuti ay mauwi pa ito sa stress at makakasira sa manok.Kung ano ang nakasanayan natin ay ganon pa rin ang ginagawa at binibigay natin sa panahon ng pagkundisyon.
Maari nga na ganoon pa rin ang ating pakain – pigeon pellets na may 17-18% crude protein at concentrate grains na may 14% protein.
Ang pangkaraniwang halo natin ay 70% pellets 30% grain. Sa panahon ng pagkukundisyon ay bahagya nating iniiba. Ginagawa nating 50-50 ang pellets-grains mixture natin. Dahil gusto natin medyo gumaan ang ating mga panlaban lalo na't kung sa derby isasabak. Ito ay mauuwi sa bahagyang pagbaba ng bahagdan ng protina sa ating pakain dahil nga mas dumami ang grains sa ating halo at ang grains ay mas mababang protein content kung ihahambing sa pellets. Kaya pwede nating haluan ng kunting hi protein conditioning pellets o kaya protein expander pellets.
Pwede rin na para mapunan ang pagbaba ng protena, bigyan natin ng itlog at kaunting atay ng baka ang mga panlaban. Ang itlog ay mayaman sa protein. Ngunit dahil mataas din ang taba, o fats, sa pula ng itlog, dapat mag-ingat tayo sa dami ng ibibigay. Kaya pinipunan natin ito ng kaunting atay ng baka kasi ang atay, tulad ng itlog, mayaman din sa protina at bitamina, ngunit walang gaanong taba.
Magandang kombinasyon ang itlog at atay ng baka. Kapwa itong nagbibigay ng animal protein o protina galing sa hayop, hindi galing sa gulay. Ngunit may pagkakaiba ang taglay nilang ibang sustansya tulad ng enzymes, bitamina, at mineral. Kaya napupunan ng isa ang kakulangan ng isa. Mahalaga po ito sa pagpapakain. Ito ang tinatawag na complementary nutrition.
Maari ring imbis na magsuplemento pa tayo ng high protein na pakain, ay gumamit tayo ng mga high protein conditioning pellets sa halip na pangkaraniwang maintenance o pegion pellets. Ang mahalaga ay alam natin i-balanse ang nahagdan ng protina at ibang sustansya na angkop sa bawat yugto ng ating pagkukundisyon.
Dapat nauunawaan natin kung bakit ang isang sangkap sa ating pakain ay binibigay. Halimbawa karamihan sa grains, tulad ng mais, wheat, barley, oats, ay mataas sa carbohydrates at may protein din. Samantalang ang mga legumes naman tulad ng mongo, peas at soy beans ay mas mataas ang taglay na protina kung ihambing sa grains.
Kaya pinaghahalo ang mga grains at mga legumes sa concentrate o sa slasher mix ay dahil ang iba’t-ibang grains at legumes ay iba-iba ang taglay na amino acids o protein. Kung halohalo ang mix natin ang mangyayari ay napupunan ng iba ang ano ang kulang ng iba.Kaya tayo nag hahalo gn iba’t-ibang sangkap sa ating pakain ay upang mabalanse ang mga sustansya na kailangan ng katawan.
Maraming mga sangkap na mapagbigay ng protina, nguni ang atay ng baka at itlog ang mas gusto natin.
Ilan sa mga mahalagang sustansiya na maibibigay ng atay ay ang bitamina na b12 at mineral na iron. Ang b12 at iron ay “co-factors” o katulong sa pagpaparami ng red blood cells at hemoglobin sa dugo. Ang hemoglobin ang siyang nagdadala ng oxygen sa iba’t-ibang parte ng katawan ng manok, pati na ang utak, upang makalaban ng mabuti ang manok. Ito ang dahilan bakit atay at hindi laman ng baka ang mas ginusto nating ipakain bilang suplemento na makapagbibigay ng mataas na protina.
Ang protina kasi ay napakamahalaga. Ito ang tinatawag na “building blocks” ng katawan. Ang protina na sinusunog ng katawan ay siya namang magiging laman at masels ng manok. Parehong mayaman sa protina ang atay at laman ng baka, ngunit mas maraming b12 at iron ang maibibigay ng atay.
Ang itlog ay masustansya. May protina at bitamina. Ang puti ng nilagang itlog ay mahalaga sa pointing ng manok dahil sa moisture contents nito. Ang pula ng itlog ay mas mayaman sa protina at sa bitamina ngunit mataas din ang dala nitong taba. Kaya kung malapit na ang laban, hindi tayo nagbibigay ng pula ng itlog.
Isang linggo bago ang laban ihinto natin ang pagbigay ng pula ng itlog. Dahil gusto natin na kontrolahin ang taba. Sa panahong itoy inuumpisahan nang ipahinga ang manok kaya pag mayaman pa rin sa taba ang ating pakain ay baka di makuha ang fighting weight. Sa loob ng dalawa or tatlong araw ay ihinto na rin natin ang pagbigay ng atay. Dahil umpisa na ng “pointing” at ibababa natin ang porsyento ng protina at itataas ang carbohydrates.
Malapit na ang laban kaya ihinto na natin ang pagbigay ng pula ng itlog isang linggo bago ang laban. At dalawa o tatlong araw pa, pati ang atay. Ngunit hindi natin dapat ihinto ang b12 at iron na kapwa taglay ng pula ng itlog at atay. Upang mapunan ang nawalang b12 at iron sa paghinto ng pula ng itlog at atay, magsuplemento tayo.
Nagtuturok tayo ng injectible na gamot na b12 na may iron o kaya’y liver extract. Tinuturok natin ito pito at dalawang araw bago ang laban. 0.4ml bawat turok, bawat manok.
Limang araw bago ang laban ay binibitaw natin ang ating hinahanda at pipilian ng mga ilalaban. Pagkatapos ng bitaw na ito ay papasok tayo sa tinatawag natin sa RB Sugbo GT na pagpatuktok o “pointing” sa Ingles.
Ang pagpatuktok ay salitang inampon ng RB Sugbo Gamefowl Technology upang isalin sa Pilipinoang salitang Ingles na pointing. Hindi natin matukoy bakit pointing ang ginagamit ng mga Amerikano na kung tutuusin ay ang ibig nilang sabihin ay peaking.
Ang layunin ng pagpatuktok o pointing o peaking ay ang madala ang manok sa tuktok o ‘peak’ ng kanyang kakayahan at kagalingang pisikal at emosyonal sa oras ng laban. Ito ay ginagawa natin sa huling ilang araw bago ang laban.
Kung ang hangarin ng pagkukundisyon ay ihanda ang manok para sa laban, ang layunin ng pagpatuktok ay ang ihanda ang manok para sa araw at oras mismo ng laban.
Ang mga elemento na bahagi ng pagpatuktok o pointing ay ang paghinga, carboloading, at pagkontrol ng body moisture.Ang mga elemento na bahagi ng pagpatuktok o pointing ay ang paghinga, carboloading, at pagkontrol ng body moisture.Ito ang mga pangkaraniwang tinututukan ng mga nagpapatuktok ng panlaban. Tayo sa RB Sugbo ay may isa pang mahalagang elemento na binibigyan diin sa panahon ng pointing. Ito ay ang tinatawag nating “stress management”.
Ang pagpatuktok ay napakamahalagang yugto ng ating paghahanda sa manok para sa laban. Iminumungkahi natin na pag-aralang mabuti ang pointing dahil posibleng ito ang maging sanhi ng panalo o pagkatalo. Ang lahat nating pinaghirapan ay posibleng masayang lang at maging walang saysay kung tayo'y magkamali ng malaki sa pagpatuktok.
Karaniwan na ngayon sa malalaking manukan na ang pagkukundisyon at pagsasanay ng panlaban ay pinauubaya lang sa mga assistants. Ngunit pagdating sa pagpatuktok ang pinakabihasang tagapangalaga ang siya talagang gumagawa.
Pahinga
Pitong araw bago ang laban ay ihanda na ang mga panlaban para sa pointing stage. Tinuturukan natin ang bawat isa ng 0,4 ml na gamot na b12 na may iron.
Anim na araw bago ang laban ay hindi na natin masyadong pinapagod ang manok. Hinahayaan nalang natin ito buong araw sa conditioning pen o kaya'y sa tie-cord na nasa lilim.
Limang araw bago ang laban, ibitaw natin ang mga manok. Ito ang magsisilbeng huling pagpili o final selection kung alin-alin ang karapatdapat nating ilaban. Piliin ang mga manok na sa palagay natin ay makakarating sa tuktok ng pisikal at mental na kundisyon pagdating sa araw at oras ng laban.
(Para sa mga karagdagang impormasyon manatiling nakatutok dito sa Larga at sa tilaok.blogspot.com o rbsugbo.blogspot.com)
Una sa lahat nakikiramay po tayo sa lahat ng mga naging biktima ng bagyo ondoy. Kabilang na ang marami sa masang sabungero at mga kasapi ng Masang Nagmamanok (MANA), o mga kamana natin.
Marami tayong kinumusta, marami ring nag text satin, Iilan sa kanila ay kinuwento ang kanilang napagdaanan sa kasagsagan ng baha. Napakalungkot po ng nangyari.
Sa Oct. 21 po ang sunod na pasabong ng MANA sa Pasay Cockpit. Ang MANA Luzon ang mamahala nito. Inaanyayahan po natin ang lahat na dumalo o maglaban. Maganda ang mapupuntahan ng kikitain ng mga pasabong ng MANA Luzon. May mga magandang project sila kamana Jeff Urbi at Loreto Casalhay at mga kasamahan.
Wag din natin kalimutan ang pasabong ng MANA Cavite sa December 15 sa Arcontica Coliseum.
Hindi kailangang maging perpekto
Sa sabong sapat na na magsumikap tayo na panatilihin na katanggap-tanggap ang performance ng ating manok tuwing tayo ay maglaban sa sabungan. Hindi kailangan perpekto tayo.
Hindi na kailangan na magawa natin ang lahat na tamang gawin sa lahat ng pagkakataon. Sapat na na hindi tayo magkamali ng sobra.
Mahirap abutin ang pagiging perpekto. Mahirap na nga maging magaling, ano pa kaya ang maging perpekto. Sa pagmamanok ay di kailangang gawin ang lahat ng tama. Iwasan lang natin ang mali.
Ang pag-aasam na maging perpekto ay makakapagpabagal sa ating pag-unlad sa larangan ng sabong.
Halimbawa, sa pagpapalahi, kung ang nais mong ipalabas na mga palahi ay angat, mautak, mabilis, malakas pumalo sa ibaba, matibay at matapang, aabutin ka ng napakahabang panahon bago mo magawa. Dahil may mga katangian na mahirap mapagsamasama.
Oo, may mga katangian na mahirap mapagsamasama. Halimbawa karamihan sa angat at mataas ang lipad ay mahina pagdating sa ibaba. Ang mautak ay kulang naman sa tapang. Karamihan sa malakas ay kulang sa bilis. Mas mainam kung iisaisahin ang pagsasalin ng mga katangian sa bawat henerasyon.
Ganon din sa pagkukundisyon. Kung ang hangad mo ay maging perpekto ang iyong manok ay mahihirapan ka. Kasi ang totoo wala naman talaga yan sa pagkukundisyon. Ang kagalingan ay likas sa manok. Ang wastong pagkukundisyon ay upang mapairal lang ang likas na galing.
Kaya sa pagkukundisyon at sa sabong, huwag sobrang ibatak ang manok, maging ang iyong sarili. Iwasan lang na huwag magkamali ng matindi.
Ang pagkukundisyon ay ang paghahanda ng manok para sa laban. Nasasakop nito ang pagpapakain at pagbibigay ng gamot; at ang pagsasanay at ehersisyo. May iba't-ibang programa at paraan ng pagkukundisyon. Ibaiba ang haba ng panahon na ginugugol; ibaiba ang tindi ng ehersisyo; at ibaiba ang pakain at gamot.
Iba-ibang nagukukundisyon ay may iba-ibang sistema Magkaiba ang mga pamamaraan ngunit iisa ang pakay. Ito ay ang maihanda ang manok para sa laban. May mga nagkukundisyon na nagbibigay ng maraming gamot sa hangarin na tumaas pa ang antas ng galing ng manok. Ang iba naman ay klase-klaseng mamahaling pakain ang ibinibigay.
Para sa atin hindi na kailangan. Sapat na ang simple ngunit angkop na pakain at gamot. Ang galing ng manok ay wala sa ating ibinibigay. Ito ay naitakda na ng pagpapalahi at taglay na ito ng manok mula nang magsanib ang semelya ng ama at itlog ng ina.
May pamamaraan ng pagkukundisyon kung saan masyadong matindi ang ehersisyo. Hangad ng pamamaraang ito na mas lumakas at tumibay ang manok. Subalit, tulad ng nasabi natin, ang galing, lakas, tibay, at tapang ay likas na sa manok.
Ang wastong pagpakain, pagbigay ng gamot at pagsasanay ay nagpapairal sa mga katangian. Subalit ang sobrang pakain, gamot, at ehersisyo ay hindi sobrang makapagpapagaling sa manok bagkus, ay nakakasira pa ito. Sa pagkukundisyon ay lagi nating tandaan na ang kagalingan ng manok ay naitakda na ng pagpapalahi. Ang ating ginagawa at ibinibigay ay para lang mapairal ang mga ito. Kung ang ating ginagawa at binibigay ay mali o sobra naman baka mauwi ito sa pagkasira ng kagalingan ng manok. Ang magaling na manok ang siyang gumagawa ng magaling na tagapagkundisyon. Hindi ang tao ang gumagawa ng magaling na manok.
Kaya ang unang katangian ng isang magaling na tagapagkundisyon ay ang kakayahang pumili ng magaling na manok. Ang pagpili ang siyang susi patungong tagumpay. Dapat ay makilala natin ang magaling na manok kung makakakita tayo nito.
Tandaan lang ang paunang sabi natin na sa pagmamanok ay huwag mag-asam na maging perpekto. Ganoon din sa pagpili ng panlaban. Kung maghahanap ka ng perpektong manok ay mahihirapan kang makahanap. Baka ang mangyayari ay di ka makapaglaban.
Sa pagpili ng panlaban ay sapat na ang isa o dalawang katangian kung saan ito’y napakagaling, basta naman hindi lang ito sobrang hina sa ibang katangian.
Sa pagkundisyon, tandaan:
1. Huwag maghangad ng perpektong manok.
2. Unahin ang mga konkretong katangian tulad ng bloodline, hugis ng katawan, station at kisig.
3. Huwag piliin ang manok batay lang sa kagalingan. Siguruhin muna na nakapasa ito sa mga konkretong batayan bago ibitaw upang suriin kung makakapasa ito sa kagalingan.
4. Pinakamahalaga ang “cutting ability”. Patayan ang laban kaya dapat may kakayahan ang ating manok na pumatay. Dapat mabilis pumatay.
5. Tapang, tibay, at lakas. Ang mga ito ay nagbibigay sa manok ng kakayahan na manatili sa laban hanggang sa huling sandali at kakayahang makbalik kahit lubhang sugatan.
6. Utak o talino at liksi at bilis. Kung ang manok ay mautak, alam nito ang dapat gawin sa bawat pagkakataon. Liksi naman ang magbibigay kakayahan upang maisagawa ng manok ang gusto nitong gawin sa partikular na sitwasyon.Bilis ay kailangan upang magawa ng manok ang dapat gawin bago maunahan ng kalaban.
7. Igihan ang pagbantay sa mga kahinaan. Kahit hindi perpekto basta wala lang grabeng kahinaan.
Pagpakain
Ang wastong pagpakain ay sakop ng pagkukundisyon o paghanda ng manok para sa laban. Karamihan sa mga nagkukundisyon ay iniiba ang binibigay na pagkain at gamot sa panahon ng pagkukundisyon. Mas espesyal daw, at mamahalin ang pakain nia kapag nagkukundisyon na. At, mas maraming gamot ang kanilang ginagamit. Siguro ay nababatay ito sa kanilang sistema. Siguro, mas matindi ang kanilang pag-eehersisyo sa manok sa panahon ng pagkukundisyon.
Sa atin sa RB Sugbo Gamefowl Technology ay di gaanong magkaiba ang pakain natin sa panahon ng pagkundisyon kung ihahambing sa ordinaryo nating pakain. Ganoon din ang gamot na binibigay natin at pati na ang pagehersisyo at pagsasanay sa manok. Simple pa rin ang ating pakain, at hindi masyadong matindi ang ating ehersisyo kahit sa panahon ng pagkundisyon.
Ang pagpapakain at ehersisyo natin sa panahon ng pagkundisyon ay di gaanong magkaiba sa karaniwang binibigay at ginagawa natin dahil, una, naniniwala tayo na ang galing ay wala sa tao, kundi nasa manok. Pangalawa, ayaw natin manibago ang manok sa ating ibibigay at gagawin at baka sa halip na makabuti ay mauwi pa ito sa stress at makakasira sa manok.Kung ano ang nakasanayan natin ay ganon pa rin ang ginagawa at binibigay natin sa panahon ng pagkundisyon.
Maari nga na ganoon pa rin ang ating pakain – pigeon pellets na may 17-18% crude protein at concentrate grains na may 14% protein.
Ang pangkaraniwang halo natin ay 70% pellets 30% grain. Sa panahon ng pagkukundisyon ay bahagya nating iniiba. Ginagawa nating 50-50 ang pellets-grains mixture natin. Dahil gusto natin medyo gumaan ang ating mga panlaban lalo na't kung sa derby isasabak. Ito ay mauuwi sa bahagyang pagbaba ng bahagdan ng protina sa ating pakain dahil nga mas dumami ang grains sa ating halo at ang grains ay mas mababang protein content kung ihahambing sa pellets. Kaya pwede nating haluan ng kunting hi protein conditioning pellets o kaya protein expander pellets.
Pwede rin na para mapunan ang pagbaba ng protena, bigyan natin ng itlog at kaunting atay ng baka ang mga panlaban. Ang itlog ay mayaman sa protein. Ngunit dahil mataas din ang taba, o fats, sa pula ng itlog, dapat mag-ingat tayo sa dami ng ibibigay. Kaya pinipunan natin ito ng kaunting atay ng baka kasi ang atay, tulad ng itlog, mayaman din sa protina at bitamina, ngunit walang gaanong taba.
Magandang kombinasyon ang itlog at atay ng baka. Kapwa itong nagbibigay ng animal protein o protina galing sa hayop, hindi galing sa gulay. Ngunit may pagkakaiba ang taglay nilang ibang sustansya tulad ng enzymes, bitamina, at mineral. Kaya napupunan ng isa ang kakulangan ng isa. Mahalaga po ito sa pagpapakain. Ito ang tinatawag na complementary nutrition.
Maari ring imbis na magsuplemento pa tayo ng high protein na pakain, ay gumamit tayo ng mga high protein conditioning pellets sa halip na pangkaraniwang maintenance o pegion pellets. Ang mahalaga ay alam natin i-balanse ang nahagdan ng protina at ibang sustansya na angkop sa bawat yugto ng ating pagkukundisyon.
Dapat nauunawaan natin kung bakit ang isang sangkap sa ating pakain ay binibigay. Halimbawa karamihan sa grains, tulad ng mais, wheat, barley, oats, ay mataas sa carbohydrates at may protein din. Samantalang ang mga legumes naman tulad ng mongo, peas at soy beans ay mas mataas ang taglay na protina kung ihambing sa grains.
Kaya pinaghahalo ang mga grains at mga legumes sa concentrate o sa slasher mix ay dahil ang iba’t-ibang grains at legumes ay iba-iba ang taglay na amino acids o protein. Kung halohalo ang mix natin ang mangyayari ay napupunan ng iba ang ano ang kulang ng iba.Kaya tayo nag hahalo gn iba’t-ibang sangkap sa ating pakain ay upang mabalanse ang mga sustansya na kailangan ng katawan.
Maraming mga sangkap na mapagbigay ng protina, nguni ang atay ng baka at itlog ang mas gusto natin.
Ilan sa mga mahalagang sustansiya na maibibigay ng atay ay ang bitamina na b12 at mineral na iron. Ang b12 at iron ay “co-factors” o katulong sa pagpaparami ng red blood cells at hemoglobin sa dugo. Ang hemoglobin ang siyang nagdadala ng oxygen sa iba’t-ibang parte ng katawan ng manok, pati na ang utak, upang makalaban ng mabuti ang manok. Ito ang dahilan bakit atay at hindi laman ng baka ang mas ginusto nating ipakain bilang suplemento na makapagbibigay ng mataas na protina.
Ang protina kasi ay napakamahalaga. Ito ang tinatawag na “building blocks” ng katawan. Ang protina na sinusunog ng katawan ay siya namang magiging laman at masels ng manok. Parehong mayaman sa protina ang atay at laman ng baka, ngunit mas maraming b12 at iron ang maibibigay ng atay.
Ang itlog ay masustansya. May protina at bitamina. Ang puti ng nilagang itlog ay mahalaga sa pointing ng manok dahil sa moisture contents nito. Ang pula ng itlog ay mas mayaman sa protina at sa bitamina ngunit mataas din ang dala nitong taba. Kaya kung malapit na ang laban, hindi tayo nagbibigay ng pula ng itlog.
Isang linggo bago ang laban ihinto natin ang pagbigay ng pula ng itlog. Dahil gusto natin na kontrolahin ang taba. Sa panahong itoy inuumpisahan nang ipahinga ang manok kaya pag mayaman pa rin sa taba ang ating pakain ay baka di makuha ang fighting weight. Sa loob ng dalawa or tatlong araw ay ihinto na rin natin ang pagbigay ng atay. Dahil umpisa na ng “pointing” at ibababa natin ang porsyento ng protina at itataas ang carbohydrates.
Malapit na ang laban kaya ihinto na natin ang pagbigay ng pula ng itlog isang linggo bago ang laban. At dalawa o tatlong araw pa, pati ang atay. Ngunit hindi natin dapat ihinto ang b12 at iron na kapwa taglay ng pula ng itlog at atay. Upang mapunan ang nawalang b12 at iron sa paghinto ng pula ng itlog at atay, magsuplemento tayo.
Nagtuturok tayo ng injectible na gamot na b12 na may iron o kaya’y liver extract. Tinuturok natin ito pito at dalawang araw bago ang laban. 0.4ml bawat turok, bawat manok.
Limang araw bago ang laban ay binibitaw natin ang ating hinahanda at pipilian ng mga ilalaban. Pagkatapos ng bitaw na ito ay papasok tayo sa tinatawag natin sa RB Sugbo GT na pagpatuktok o “pointing” sa Ingles.
Ang pagpatuktok ay salitang inampon ng RB Sugbo Gamefowl Technology upang isalin sa Pilipinoang salitang Ingles na pointing. Hindi natin matukoy bakit pointing ang ginagamit ng mga Amerikano na kung tutuusin ay ang ibig nilang sabihin ay peaking.
Ang layunin ng pagpatuktok o pointing o peaking ay ang madala ang manok sa tuktok o ‘peak’ ng kanyang kakayahan at kagalingang pisikal at emosyonal sa oras ng laban. Ito ay ginagawa natin sa huling ilang araw bago ang laban.
Kung ang hangarin ng pagkukundisyon ay ihanda ang manok para sa laban, ang layunin ng pagpatuktok ay ang ihanda ang manok para sa araw at oras mismo ng laban.
Ang mga elemento na bahagi ng pagpatuktok o pointing ay ang paghinga, carboloading, at pagkontrol ng body moisture.Ang mga elemento na bahagi ng pagpatuktok o pointing ay ang paghinga, carboloading, at pagkontrol ng body moisture.Ito ang mga pangkaraniwang tinututukan ng mga nagpapatuktok ng panlaban. Tayo sa RB Sugbo ay may isa pang mahalagang elemento na binibigyan diin sa panahon ng pointing. Ito ay ang tinatawag nating “stress management”.
Ang pagpatuktok ay napakamahalagang yugto ng ating paghahanda sa manok para sa laban. Iminumungkahi natin na pag-aralang mabuti ang pointing dahil posibleng ito ang maging sanhi ng panalo o pagkatalo. Ang lahat nating pinaghirapan ay posibleng masayang lang at maging walang saysay kung tayo'y magkamali ng malaki sa pagpatuktok.
Karaniwan na ngayon sa malalaking manukan na ang pagkukundisyon at pagsasanay ng panlaban ay pinauubaya lang sa mga assistants. Ngunit pagdating sa pagpatuktok ang pinakabihasang tagapangalaga ang siya talagang gumagawa.
Pahinga
Pitong araw bago ang laban ay ihanda na ang mga panlaban para sa pointing stage. Tinuturukan natin ang bawat isa ng 0,4 ml na gamot na b12 na may iron.
Anim na araw bago ang laban ay hindi na natin masyadong pinapagod ang manok. Hinahayaan nalang natin ito buong araw sa conditioning pen o kaya'y sa tie-cord na nasa lilim.
Limang araw bago ang laban, ibitaw natin ang mga manok. Ito ang magsisilbeng huling pagpili o final selection kung alin-alin ang karapatdapat nating ilaban. Piliin ang mga manok na sa palagay natin ay makakarating sa tuktok ng pisikal at mental na kundisyon pagdating sa araw at oras ng laban.
(Para sa mga karagdagang impormasyon manatiling nakatutok dito sa Larga at sa tilaok.blogspot.com o rbsugbo.blogspot.com)
Llamado Tayo: Ang Lemon
Ang mga lemon
Una po humihingi tayo ng paumanhin sa lahat na mga may katanungan na di natin nasagot. Medyo busy po kasi tayo sa stag derbies at paghanda sa susunod na breeding season. Sinasagot parin natin hanggat makakaya. Kaya lang pinipili natin ang mga mahahalaga at nangangailangan ng madaliang pagtugon. Maraming salamat po sa inyong pagunawa. Magpatuloy lang magbasa ng Larga at mag monitor palagi sa tilaok.blogspot.com.
Kasagsagan kasi ngayon ng mga stag derbies ng mga asosasyon. Dito samin sa Cebu patuloy ang stag circuit ng Central Visayas Breeders Association (CVBA) at ng Cebu Gamefowl Breeders Association (CEGBA). Nagumpisa narin po ang Heritage Cup eliminations sa Cebu. Sa susunod nating pitak ay malalaman na natin ang mga resulta. Sa pagsulat kasi natin nito ay last day of elimination pa ng Cebu series ng Heritage Cup.
Hinggil naman sa Masang Nagmamanok (MANA) patuloy ang mga ginagawa nito para sa mga karaniwang sabungero. Inaasahan na sa susunod na taon ay makakaarangkada na ng husto ang ating gamefowl dispersal program. Sa tulong ng RB Sugbo Gamefowl Technology, Mila farm, Garces Bros, Scorpion Ox at ibang pang mga kamana natin na breeders ay mas lalaki ang production capability ng MANA gamefowl dispersal farms. At may mga kumpaniya din ng feeds at gamot na tutulong satin sa proyektong ito.
Napagpasiyahan kasi ng national board ng MANA na tumutok sa mga proyekto na may direktang benepisyo na mapupunta sa mga kamana. Kabilang dito ay ang technology transfer o pagtuturo ng kaalaman sa pagmamanok, at ang gamefowl dispersal. Kasi aanhin ang kaalaman kung di naman kayanin ng mga kamana natin ang halaga ng breeding materials ng manok. Mga proyektong ganito muna ang tutukan ng MANA, hindi muna ang mga pasabong at baka akalain ng publiko na ang MANA ay sa aspeto lang ng pagsusugal nakatuon ang pansin. Ang pagsusugal ay isang aspeto sa sabong na hindi maiiwasan. Ngunit ito'y isang aspeto lang. Marami pang ibang aspeto ang sabong at ang pagmamanok na may maidudulot na maganda. Halimbawa ang katotohanan na ang pagmamanok ay mapagkakitaan, at hindi ka kailangan na magsugal upang gawin ito. Ito ang mas bigyan natin ng pansin.
Ngunit ang totoo ang pagsasabong ay hindi maiiwasan. Dahil ito ang dahilan kung bakit may gamefowl industry na napakalaki ngayon dito sa Pilipinas. Kung walang sabong wala sanang sabong industry. Kaya inaanyayahan natin ang lahat sa pasabong ng MANA Luzon sa Pasay Cockpit ngayong Oct. 21 at ng MANA Cavite sa December 15 sa Arcontica Col.
Ang susunod po ay bilang tugon sa mga nag-request na ilathala naman natin ang history ng iba pang uri ng lemon. Bahagi po ito ng "The Philippine Lemon" na isinulat natin para sa Pit Games.
The lemon guapo
Another strain of lemon that has been around for more than 30 years is the lemon guapo of Mayor Juancho Aguirre.
According to mayor Juancho in the sixties and the 70s Negros was full of so-called lemon lines. There were the 84, the batchoy, the togo , the massa , and the hinigaran, to name a few. The 84 was Paeng’s creation. Batchoy and massa were name of the breeders who originated these lines, while Hinigaran is the place of Freddie Yulo, who had been the Negrenses’ foremost source of hulsey lemon cocks.
At that time most Negros breeders, including the group of Mayor Juancho, did not have the technical knowledge and support that present day breeders enjoy. For them, it was, almost always a hit and miss affair. Thus, they really had a hard time producing good birds, much less maintain their winning lines.
Indeed, it was the reason, mayor Juancho said, that they sponsored the Duke himself to stay in Negros for a while to teach them the rudiments of breeding and fighting.
Because of this lack of scientific knowledge, coupled with the fact that the breeders also failed to assess accurately the value of these lemons, most of these lines either went to extinction or took the back seat.
The 84s and the batchoys are still around. The massa and togo are no longer heard of. The hinigaran has reincarnated as the Guapo line.
Here is the story:
At about the time, Paeng’s 84s were making waves, disaster hit mayor Aguirre’s stock. Avian pest wiped out his flock. Among, the very few survivors were a lemon brood cock and a baby stag that was suffering from a limber neck as result of barely surviving the epidemic.
Discouraged and decided to take a leave from breeding, the mayor gave the brood cock to his brother-in-law Bob Cuenca who had a lot of the same lemon strain- the hinigaran variety.
Mayor Juancho also gave the surviving limber necked hinigaran lemon baby stag to a kumpadre who peddled chickens.
After a year, the mayor casually asked his kumpadre about the limber necked stag. To his surprise, the limber neck was not only fine but indeed was a very beautiful specimen of a cock.
They started calling it guapo. After a while they fought guapo. It won four fights practically unscathed. On its fifth win guapo was badly wounded.
Mayor Juancho, whose interest in breeding had been slowly revived, decided to breed guapo. He bred the erstwhile limber neck to some cecil hens and some hatch hens.
He kept breeding the best pullets back to guapo, at the same time employ some brother-to-sister matings, until he was able to set the strain he called lemon guapo.
“I continued to play around with many inbreeding variations of the guapo line, always keeping in mind absolute quality control,” Mayor Aguirre told this writer.
Eventually the line with the infusion of the cecil blood was discontinued because according to him the cecils tend to produce oversized offspring. (The cecils referred to were not of Cecil Davies bloodline but a line of Duke Hulsey which Duke called as such. They were reds with white under hackles.)
The malatuba family of the guapo
After almost forty years of playing around with the guapo bloodline, suddenly a bunch of the present day guapos came out malatuba or pumpkin in plumage.
These pumpkins are direct decendants to a guapo lemon that had just recently died but not before reaching the age of nine. According to mayor juancho, this particular cock became a hennie or binabaye after its last moult.
He consulted veterinarians on the phenomenon. All they could say was that it could be a result of altered hormone balance as brood cocks were normally pumped with hormones to induce fertility.
How about the bunch of pumpkin guapos? They could not be result of hormone imbalance. They could only be throwbacks.
The pumpkins came out of a likewise pumpkin cock that is son to the old lemon-turned- binabaye brood cock. This pumpkin lemon broodcock could be a case of “throwback beyond the original.”
The original hulsey cocks brought to the country in the sixties were not malatuba. The throw back must be way way back to their earlier predecessors. Perhaps, somewhere along the line long before the hatch-claret-butcher lines were blended by Duke Hulsey, any one or more of the said bloodlines carried some pumpkin genes. I suspect it must have been the clarets.
According to the History of Game Strains (Johnson and Holcomb) in 1927, a Duryea cock which was thrown in to contribute to the development of the claret bloodline, produced many wonderful pumpkin cocks.
This could be the reason why Juancho’s lemon guapo is now producing pumpkin throwbacks. And, their fighting styles? Well, JGA’s pumpkin lemon guapos are the most powerful lemons I’ve seen. And, they still fight like lemons should—smart and quick.
Joe Laureño and the batchoys.
The batchoy lemons were among the first lemon lines that made it to the big time. They were straight combed, lemon hackled low stationed cocks and originated by the late Batchoy Alunan. Unknown to many then, there was one other man behind the success of the batchoys—Joe Laureño, Mr Alunan’s trusted chickenman.
Batchoy Alunan died in 1980. Now 25 years after, the batchoys, in their original state, are very much alive in the farm of Joe Laureño.
Joe had been associated with Batchoy from 1968 to the latter’s death in 1980. As a parting gift from the family, he was made to settle for some fowl instead of cash. From then on, the burden of preserving the batchoy lines fell upon Joe’s shoulder.
According to Joe, he got 2 broodcocks and 13 hens. Out of these, he had managed to reconstruct the batchoy bloodlines.
Joe told Pit games that there were actually three kinds of lemon in the batchoy yards. There was the 84, the left ins and the line that was called the batchoys. Of course there were also other bloodlines such as the equally formidable batchoy greys.
The line called batchoy is low stationed and very barako. This particular batchoys were tough and they fought like hatches. The left ins were beautiful and were the smart ones. The blend of the two lines gave them numerous successes then, along with Francis de Borja and Jesse Cabalza, who were foremost chicken fighters of the time.
The 84s really came from the original 84 cock. The original 84 cock was with Batchoy Alunan for a while and Joe bred it to some of their own lemons.
With just the 2 cocks and 13 hens, Joe did not only manage to restore the batchoys, he was also able to discover blends that made his lemons comparable to the best of the best bloodlines of today.
How did he do it?
Joe did it with the time-honored method of back crossing to the purer parent, and other forms of in-breeding. Of course, he also resorted to the inevitable infusion of new blood at some point. New bloods that were eventually slowly bred out in order to once again purify the lemon blood.
He has fought them crossed with several different bloodlines with same success-- in the bakbakan, in the world slasher, and in many great gathering of great feathered warriors.
As most of us know, Joe is very active in the big times nowadays. He is now among the country’s big boys. Joe and his son Johnny have won the prestigious Balbina Breeders Cup twice already.
The entry JVL is always in the thick of the big fights. Where and when the best chickens of the land see action, Mang Joe and his fowl are there to reckon with.
In his very beautiful farm that this writer visited, there was an array of imported dink fairs sweaters, yellow legged hatches, Roger Robert’s hatchets, mcleans and other hatches. Yes, there were some two thousand beauties on cord. Amid these jewels, still were the batchoy lemons of the old. Not so beautiful, but so precious.
Una po humihingi tayo ng paumanhin sa lahat na mga may katanungan na di natin nasagot. Medyo busy po kasi tayo sa stag derbies at paghanda sa susunod na breeding season. Sinasagot parin natin hanggat makakaya. Kaya lang pinipili natin ang mga mahahalaga at nangangailangan ng madaliang pagtugon. Maraming salamat po sa inyong pagunawa. Magpatuloy lang magbasa ng Larga at mag monitor palagi sa tilaok.blogspot.com.
Kasagsagan kasi ngayon ng mga stag derbies ng mga asosasyon. Dito samin sa Cebu patuloy ang stag circuit ng Central Visayas Breeders Association (CVBA) at ng Cebu Gamefowl Breeders Association (CEGBA). Nagumpisa narin po ang Heritage Cup eliminations sa Cebu. Sa susunod nating pitak ay malalaman na natin ang mga resulta. Sa pagsulat kasi natin nito ay last day of elimination pa ng Cebu series ng Heritage Cup.
Hinggil naman sa Masang Nagmamanok (MANA) patuloy ang mga ginagawa nito para sa mga karaniwang sabungero. Inaasahan na sa susunod na taon ay makakaarangkada na ng husto ang ating gamefowl dispersal program. Sa tulong ng RB Sugbo Gamefowl Technology, Mila farm, Garces Bros, Scorpion Ox at ibang pang mga kamana natin na breeders ay mas lalaki ang production capability ng MANA gamefowl dispersal farms. At may mga kumpaniya din ng feeds at gamot na tutulong satin sa proyektong ito.
Napagpasiyahan kasi ng national board ng MANA na tumutok sa mga proyekto na may direktang benepisyo na mapupunta sa mga kamana. Kabilang dito ay ang technology transfer o pagtuturo ng kaalaman sa pagmamanok, at ang gamefowl dispersal. Kasi aanhin ang kaalaman kung di naman kayanin ng mga kamana natin ang halaga ng breeding materials ng manok. Mga proyektong ganito muna ang tutukan ng MANA, hindi muna ang mga pasabong at baka akalain ng publiko na ang MANA ay sa aspeto lang ng pagsusugal nakatuon ang pansin. Ang pagsusugal ay isang aspeto sa sabong na hindi maiiwasan. Ngunit ito'y isang aspeto lang. Marami pang ibang aspeto ang sabong at ang pagmamanok na may maidudulot na maganda. Halimbawa ang katotohanan na ang pagmamanok ay mapagkakitaan, at hindi ka kailangan na magsugal upang gawin ito. Ito ang mas bigyan natin ng pansin.
Ngunit ang totoo ang pagsasabong ay hindi maiiwasan. Dahil ito ang dahilan kung bakit may gamefowl industry na napakalaki ngayon dito sa Pilipinas. Kung walang sabong wala sanang sabong industry. Kaya inaanyayahan natin ang lahat sa pasabong ng MANA Luzon sa Pasay Cockpit ngayong Oct. 21 at ng MANA Cavite sa December 15 sa Arcontica Col.
Ang susunod po ay bilang tugon sa mga nag-request na ilathala naman natin ang history ng iba pang uri ng lemon. Bahagi po ito ng "The Philippine Lemon" na isinulat natin para sa Pit Games.
The lemon guapo
Another strain of lemon that has been around for more than 30 years is the lemon guapo of Mayor Juancho Aguirre.
According to mayor Juancho in the sixties and the 70s Negros was full of so-called lemon lines. There were the 84, the batchoy, the togo , the massa , and the hinigaran, to name a few. The 84 was Paeng’s creation. Batchoy and massa were name of the breeders who originated these lines, while Hinigaran is the place of Freddie Yulo, who had been the Negrenses’ foremost source of hulsey lemon cocks.
At that time most Negros breeders, including the group of Mayor Juancho, did not have the technical knowledge and support that present day breeders enjoy. For them, it was, almost always a hit and miss affair. Thus, they really had a hard time producing good birds, much less maintain their winning lines.
Indeed, it was the reason, mayor Juancho said, that they sponsored the Duke himself to stay in Negros for a while to teach them the rudiments of breeding and fighting.
Because of this lack of scientific knowledge, coupled with the fact that the breeders also failed to assess accurately the value of these lemons, most of these lines either went to extinction or took the back seat.
The 84s and the batchoys are still around. The massa and togo are no longer heard of. The hinigaran has reincarnated as the Guapo line.
Here is the story:
At about the time, Paeng’s 84s were making waves, disaster hit mayor Aguirre’s stock. Avian pest wiped out his flock. Among, the very few survivors were a lemon brood cock and a baby stag that was suffering from a limber neck as result of barely surviving the epidemic.
Discouraged and decided to take a leave from breeding, the mayor gave the brood cock to his brother-in-law Bob Cuenca who had a lot of the same lemon strain- the hinigaran variety.
Mayor Juancho also gave the surviving limber necked hinigaran lemon baby stag to a kumpadre who peddled chickens.
After a year, the mayor casually asked his kumpadre about the limber necked stag. To his surprise, the limber neck was not only fine but indeed was a very beautiful specimen of a cock.
They started calling it guapo. After a while they fought guapo. It won four fights practically unscathed. On its fifth win guapo was badly wounded.
Mayor Juancho, whose interest in breeding had been slowly revived, decided to breed guapo. He bred the erstwhile limber neck to some cecil hens and some hatch hens.
He kept breeding the best pullets back to guapo, at the same time employ some brother-to-sister matings, until he was able to set the strain he called lemon guapo.
“I continued to play around with many inbreeding variations of the guapo line, always keeping in mind absolute quality control,” Mayor Aguirre told this writer.
Eventually the line with the infusion of the cecil blood was discontinued because according to him the cecils tend to produce oversized offspring. (The cecils referred to were not of Cecil Davies bloodline but a line of Duke Hulsey which Duke called as such. They were reds with white under hackles.)
The malatuba family of the guapo
After almost forty years of playing around with the guapo bloodline, suddenly a bunch of the present day guapos came out malatuba or pumpkin in plumage.
These pumpkins are direct decendants to a guapo lemon that had just recently died but not before reaching the age of nine. According to mayor juancho, this particular cock became a hennie or binabaye after its last moult.
He consulted veterinarians on the phenomenon. All they could say was that it could be a result of altered hormone balance as brood cocks were normally pumped with hormones to induce fertility.
How about the bunch of pumpkin guapos? They could not be result of hormone imbalance. They could only be throwbacks.
The pumpkins came out of a likewise pumpkin cock that is son to the old lemon-turned- binabaye brood cock. This pumpkin lemon broodcock could be a case of “throwback beyond the original.”
The original hulsey cocks brought to the country in the sixties were not malatuba. The throw back must be way way back to their earlier predecessors. Perhaps, somewhere along the line long before the hatch-claret-butcher lines were blended by Duke Hulsey, any one or more of the said bloodlines carried some pumpkin genes. I suspect it must have been the clarets.
According to the History of Game Strains (Johnson and Holcomb) in 1927, a Duryea cock which was thrown in to contribute to the development of the claret bloodline, produced many wonderful pumpkin cocks.
This could be the reason why Juancho’s lemon guapo is now producing pumpkin throwbacks. And, their fighting styles? Well, JGA’s pumpkin lemon guapos are the most powerful lemons I’ve seen. And, they still fight like lemons should—smart and quick.
Joe Laureño and the batchoys.
The batchoy lemons were among the first lemon lines that made it to the big time. They were straight combed, lemon hackled low stationed cocks and originated by the late Batchoy Alunan. Unknown to many then, there was one other man behind the success of the batchoys—Joe Laureño, Mr Alunan’s trusted chickenman.
Batchoy Alunan died in 1980. Now 25 years after, the batchoys, in their original state, are very much alive in the farm of Joe Laureño.
Joe had been associated with Batchoy from 1968 to the latter’s death in 1980. As a parting gift from the family, he was made to settle for some fowl instead of cash. From then on, the burden of preserving the batchoy lines fell upon Joe’s shoulder.
According to Joe, he got 2 broodcocks and 13 hens. Out of these, he had managed to reconstruct the batchoy bloodlines.
Joe told Pit games that there were actually three kinds of lemon in the batchoy yards. There was the 84, the left ins and the line that was called the batchoys. Of course there were also other bloodlines such as the equally formidable batchoy greys.
The line called batchoy is low stationed and very barako. This particular batchoys were tough and they fought like hatches. The left ins were beautiful and were the smart ones. The blend of the two lines gave them numerous successes then, along with Francis de Borja and Jesse Cabalza, who were foremost chicken fighters of the time.
The 84s really came from the original 84 cock. The original 84 cock was with Batchoy Alunan for a while and Joe bred it to some of their own lemons.
With just the 2 cocks and 13 hens, Joe did not only manage to restore the batchoys, he was also able to discover blends that made his lemons comparable to the best of the best bloodlines of today.
How did he do it?
Joe did it with the time-honored method of back crossing to the purer parent, and other forms of in-breeding. Of course, he also resorted to the inevitable infusion of new blood at some point. New bloods that were eventually slowly bred out in order to once again purify the lemon blood.
He has fought them crossed with several different bloodlines with same success-- in the bakbakan, in the world slasher, and in many great gathering of great feathered warriors.
As most of us know, Joe is very active in the big times nowadays. He is now among the country’s big boys. Joe and his son Johnny have won the prestigious Balbina Breeders Cup twice already.
The entry JVL is always in the thick of the big fights. Where and when the best chickens of the land see action, Mang Joe and his fowl are there to reckon with.
In his very beautiful farm that this writer visited, there was an array of imported dink fairs sweaters, yellow legged hatches, Roger Robert’s hatchets, mcleans and other hatches. Yes, there were some two thousand beauties on cord. Amid these jewels, still were the batchoy lemons of the old. Not so beautiful, but so precious.
Llamado Tayo: Iba ang Pinoy
Llamado Tayo
Iba ang Pinoy
Talagang napakalaki ng pinsalang iniwan ng bagyong Ondoy sa Metro Manila at ng Pepe sa north Luzon. Nandoon ngayon sa Tuguegarao si kamanang Marlon Mabingnay at saksi siya sa bakas ng hagupit ni pepe.
Nandoon si kamanang Marlon upang tumulong sa paghanda ng mga stags ng JT Northern Star farm nina kamanang Jun Ramos. Sabi ni Marlon sa farm lang mismo malaki ang na damage.
Pero, talagang makikita rin natin ang tibay ng Pilipino. Pagkatapos ng pagkatapos ng bagyo agad tayo ay nagsusumikap na makabangon. Ang mga sabungero, naghahanda pa agad sa susunod na laban. Iba talaga ang Pinoy.
Marami sa ating mga kamana ang na wiped-out ang kanilang mga manok sa magkasunod na bagyo at sa baha na idinulot ng mga ito. Ang una nilang ginawa ay ang maghanap ng materyales upang makapagsimula muli. Talagang game na game. Hindi susuko.
Sa mga kamana natin na interesado sa gamefowl dispersal program ng MANA, manatili lang nakatutok sa tilaok.blogspot.com sa internet. Maglalagay tayo doon ng mga impormasyon hinggil sa programang ito. Patuloy ding magbasa sa pitak nating ito dito sa Larga.
Sa ngayon may 300 hens na tayong nakahanda para sa breeding season. Baka madagdagan pa ang mga ito kung may iba pang kamana nating breeders na sasali sa programa. Ang breeder na sasali sa programa ay magkakaroon ng feeds subsidy galing sa isang kumpaniya ng feeds. Kapalit nito ay magbibigay siya sa MANA ng breeding materials para magamit ng dispersal program.
Ipagpatuloy natin ang pagtalakay sa lahing lemon. Ang susunod ay bahagi ng artikulong isinulat natin para sa Pit Games magazine noong taong 2005.
Lance: In negros you are not a breeder
if you have got no lemons
Inasmuch as you cannot start a story about the lemons without mentioning Paeng Araneta, certainly, you could not end it without reference to Lance de la Torre.
Lance, the big boy who rose from the ranks. The former policeman who resigned from service to pursue a much greater love of his—cockfighting.
He went to Manila to condition, handle and tie the knife on the chickens of prominent cockers.
In due time, he proved his worth.
He found a partner and he was suddenly into breeding, and, became a world slasher champion, the first to score 8 straight wins in the wsc.
Lance’s lemons are of the Nonoy Jalandoni and Nene Velez variety. Not much different from those of Juancho Aguirre and the rest of the La Carlota group. His lemons are probably the most expensive around, but like the Rolls Royce, they are worth every penny, even more.
His lemons blend well with his roundheads, and with most of his other lines. Straight combed, and medium stationed, they come with some shades of malatuba in the breast. They look like the old time lemons but they pack more wallop and are quicker than most. They are really a wonder to behold.
When I was in Lance’s farm, in Talisay, Negros Occ., I was treated to a long sparring session. The lemons were sparred along side his newly acquired bloodlines such as the much sought after Jr. Belt Cowan roundhead, as well as his old reliables such as his boston and his regular roundheads. There were also his hatches and his greys, the lance greys that sold for more than a hundred grand a trio.
Against this formidable array of distinguished bloodlines, Lance’s lemons held their own.
The master breeder in lance has somehow managed to infuse the much needed booster to enable his lemons fight as fit for the modern times.
His lemons are intelligent, quick and powerful. Considering Lance’s obsession with gameness, we can be rest assured too that his lemons are more than fairly game.
Lance, the man who said that: “you are not a breeder if you don’t have the lemon,” also admitted to this writer: “I am not an all out lemon fanatic, I know the limitations of the lemons but I know its blending value too.”
The lemons’ attributes and records
Known for its brainy fighting style, accurate cutting ability and excellent timing, the lemon is, without doubt, one of the great bloodlines in the history of cockfighting.
After forty years of remarkable presence in the Philippine cocking scene, the lemons have definitely passed the test of time, and with flying colors.
Despite the advent of the so-called modern yellow legged and green legged hatches, the super kelsos, the magnum and bonecrusher hatches, the numerous variations of the old time roundheads, and other newly created or revitalized old strains, the lemons are still sought after by top notch breeders who know of the lemons’ value.
The lemons first caught the attention of the international cocking community in 1972. That year the lemon 84s of Paeng Araneta won the international derby. The 84s were the only local breed entered in that grand event.
Another high point of the lemons came in 1997 when Lance de la Torre, in tandem with Patrick Antonio, won solo that year’s edition of the World Slasher Cup II. Lance de la Torre unveiled to the world the might and ring savvy of his lemon-roundhead crosses to score 8 straight victories. It was then an unprecedented feat.
Prior to that no one had ever scored 8 straight wins in the WSC. The record was eventually tied 7 years later by Rudy Salud and Lito Orillaza who copped the 2004 edition of world slasher cup I. Salud and Orillaza showed cocks coming from bloodlines of another Negros stalwart, Danilo Hinlo.
In year 2000, Bob Cuenca, a member of the La Carlota, Negros lemon group, likewise in tandem with Patrick Antonio, won a share of that year’s January edition of the world slasher.
That same year, Peping Ricafort scored a grand slam. He emerged co-champion in both the January and June editions of the world slasher cup. Ricafort later divulged in a magazine interview that he always made it a point that all cocks he bred have drops of the lemon 84 blood which he got directly from the originator Paeng Araneta.
In January 2001, Tony Trebol, another member of the La Carlota lemon group won another WSC title.
These series of major achievements by the lemons were no easy feats considering they came in the wake of perennial challenges from the sweaters of Carol Nesmith, Bruce Barnette, and Dink Fair, the Roger Roberts hatchets; and the birds of Johnny Jumper, Ray Alexander, and those of many other American and local breeders.
Brainy and quick
The lemons are medium to low station. They fight smart, cut well and have excellent timing. They come in plumage from red with lemon hackles to downright lemon like color. They come either in straight or pea combs, but mostly straight combs, except for the 84s which are basically pea combs. More than ninety percent of the lemons come in yellow legs. A few are green legged. Fewer still are white legged. They are not as beautiful as, say, the sweaters, but the lemons have a bearing of the royalty and confidence of a champion. The lemons exude an aura, so to say.
In the pit, they keep their cool under extreme pressure. Under attack, the lemon extricate itself by either gracefully side stepping or topping the opponent. When attacking, the lemon does not resort to fancy shuffles and multiple cutting. It simply hits with fatal single strokes.
The lemon may not look so fast in its movements but, in reality, it is quick to the draw and extremely accurate. There is rhythm to its blows that draws the opponent to its beat, and poetry in its motions that baffles the opponent into lowering its guards.
The lemons are patient and brainy. They are what is called “abang” in Tagalog and “kumpas” in Bisaya. They wait for the opponent to make the first move. They seem to know that, more often than not, the first move is a mistake.
Then the lemons are vertical flyers. When the other cock strikes the lemon goes up vertically to top the opponent, and not diagonally as most cocks do.
This is geometry and physics in action. When two birds go up together in the air vertically, the point of contact is prolonged and gravity more centered that when one of the birds breaks diagonally forward. Thus, breaking vertically, the bird on top will have more time to inflict damage; whereas, in a diagonal flight the inertia of the forward blow will likely prevent the blade from going deeper into the flesh.
On the ground, when evading blows, the lemon side steps or back pedals instead of ducking. And, it counters accurately. According to Mayor Juancho Aguirre, to him the ultimate maneuver of a cock is back pedaling at the same time “nagiiwan ng paa” or counter striking effectively. “The lemon can do it, can do it in style,” he said.
Also the lemons are not bill holders. They strike with their feet not with their beaks. They have this staccato type of blows that seem to always beat the opponent to the draw. In breeding, too, the lemon blends well with almost any other bloodline.
Iba ang Pinoy
Talagang napakalaki ng pinsalang iniwan ng bagyong Ondoy sa Metro Manila at ng Pepe sa north Luzon. Nandoon ngayon sa Tuguegarao si kamanang Marlon Mabingnay at saksi siya sa bakas ng hagupit ni pepe.
Nandoon si kamanang Marlon upang tumulong sa paghanda ng mga stags ng JT Northern Star farm nina kamanang Jun Ramos. Sabi ni Marlon sa farm lang mismo malaki ang na damage.
Pero, talagang makikita rin natin ang tibay ng Pilipino. Pagkatapos ng pagkatapos ng bagyo agad tayo ay nagsusumikap na makabangon. Ang mga sabungero, naghahanda pa agad sa susunod na laban. Iba talaga ang Pinoy.
Marami sa ating mga kamana ang na wiped-out ang kanilang mga manok sa magkasunod na bagyo at sa baha na idinulot ng mga ito. Ang una nilang ginawa ay ang maghanap ng materyales upang makapagsimula muli. Talagang game na game. Hindi susuko.
Sa mga kamana natin na interesado sa gamefowl dispersal program ng MANA, manatili lang nakatutok sa tilaok.blogspot.com sa internet. Maglalagay tayo doon ng mga impormasyon hinggil sa programang ito. Patuloy ding magbasa sa pitak nating ito dito sa Larga.
Sa ngayon may 300 hens na tayong nakahanda para sa breeding season. Baka madagdagan pa ang mga ito kung may iba pang kamana nating breeders na sasali sa programa. Ang breeder na sasali sa programa ay magkakaroon ng feeds subsidy galing sa isang kumpaniya ng feeds. Kapalit nito ay magbibigay siya sa MANA ng breeding materials para magamit ng dispersal program.
Ipagpatuloy natin ang pagtalakay sa lahing lemon. Ang susunod ay bahagi ng artikulong isinulat natin para sa Pit Games magazine noong taong 2005.
Lance: In negros you are not a breeder
if you have got no lemons
Inasmuch as you cannot start a story about the lemons without mentioning Paeng Araneta, certainly, you could not end it without reference to Lance de la Torre.
Lance, the big boy who rose from the ranks. The former policeman who resigned from service to pursue a much greater love of his—cockfighting.
He went to Manila to condition, handle and tie the knife on the chickens of prominent cockers.
In due time, he proved his worth.
He found a partner and he was suddenly into breeding, and, became a world slasher champion, the first to score 8 straight wins in the wsc.
Lance’s lemons are of the Nonoy Jalandoni and Nene Velez variety. Not much different from those of Juancho Aguirre and the rest of the La Carlota group. His lemons are probably the most expensive around, but like the Rolls Royce, they are worth every penny, even more.
His lemons blend well with his roundheads, and with most of his other lines. Straight combed, and medium stationed, they come with some shades of malatuba in the breast. They look like the old time lemons but they pack more wallop and are quicker than most. They are really a wonder to behold.
When I was in Lance’s farm, in Talisay, Negros Occ., I was treated to a long sparring session. The lemons were sparred along side his newly acquired bloodlines such as the much sought after Jr. Belt Cowan roundhead, as well as his old reliables such as his boston and his regular roundheads. There were also his hatches and his greys, the lance greys that sold for more than a hundred grand a trio.
Against this formidable array of distinguished bloodlines, Lance’s lemons held their own.
The master breeder in lance has somehow managed to infuse the much needed booster to enable his lemons fight as fit for the modern times.
His lemons are intelligent, quick and powerful. Considering Lance’s obsession with gameness, we can be rest assured too that his lemons are more than fairly game.
Lance, the man who said that: “you are not a breeder if you don’t have the lemon,” also admitted to this writer: “I am not an all out lemon fanatic, I know the limitations of the lemons but I know its blending value too.”
The lemons’ attributes and records
Known for its brainy fighting style, accurate cutting ability and excellent timing, the lemon is, without doubt, one of the great bloodlines in the history of cockfighting.
After forty years of remarkable presence in the Philippine cocking scene, the lemons have definitely passed the test of time, and with flying colors.
Despite the advent of the so-called modern yellow legged and green legged hatches, the super kelsos, the magnum and bonecrusher hatches, the numerous variations of the old time roundheads, and other newly created or revitalized old strains, the lemons are still sought after by top notch breeders who know of the lemons’ value.
The lemons first caught the attention of the international cocking community in 1972. That year the lemon 84s of Paeng Araneta won the international derby. The 84s were the only local breed entered in that grand event.
Another high point of the lemons came in 1997 when Lance de la Torre, in tandem with Patrick Antonio, won solo that year’s edition of the World Slasher Cup II. Lance de la Torre unveiled to the world the might and ring savvy of his lemon-roundhead crosses to score 8 straight victories. It was then an unprecedented feat.
Prior to that no one had ever scored 8 straight wins in the WSC. The record was eventually tied 7 years later by Rudy Salud and Lito Orillaza who copped the 2004 edition of world slasher cup I. Salud and Orillaza showed cocks coming from bloodlines of another Negros stalwart, Danilo Hinlo.
In year 2000, Bob Cuenca, a member of the La Carlota, Negros lemon group, likewise in tandem with Patrick Antonio, won a share of that year’s January edition of the world slasher.
That same year, Peping Ricafort scored a grand slam. He emerged co-champion in both the January and June editions of the world slasher cup. Ricafort later divulged in a magazine interview that he always made it a point that all cocks he bred have drops of the lemon 84 blood which he got directly from the originator Paeng Araneta.
In January 2001, Tony Trebol, another member of the La Carlota lemon group won another WSC title.
These series of major achievements by the lemons were no easy feats considering they came in the wake of perennial challenges from the sweaters of Carol Nesmith, Bruce Barnette, and Dink Fair, the Roger Roberts hatchets; and the birds of Johnny Jumper, Ray Alexander, and those of many other American and local breeders.
Brainy and quick
The lemons are medium to low station. They fight smart, cut well and have excellent timing. They come in plumage from red with lemon hackles to downright lemon like color. They come either in straight or pea combs, but mostly straight combs, except for the 84s which are basically pea combs. More than ninety percent of the lemons come in yellow legs. A few are green legged. Fewer still are white legged. They are not as beautiful as, say, the sweaters, but the lemons have a bearing of the royalty and confidence of a champion. The lemons exude an aura, so to say.
In the pit, they keep their cool under extreme pressure. Under attack, the lemon extricate itself by either gracefully side stepping or topping the opponent. When attacking, the lemon does not resort to fancy shuffles and multiple cutting. It simply hits with fatal single strokes.
The lemon may not look so fast in its movements but, in reality, it is quick to the draw and extremely accurate. There is rhythm to its blows that draws the opponent to its beat, and poetry in its motions that baffles the opponent into lowering its guards.
The lemons are patient and brainy. They are what is called “abang” in Tagalog and “kumpas” in Bisaya. They wait for the opponent to make the first move. They seem to know that, more often than not, the first move is a mistake.
Then the lemons are vertical flyers. When the other cock strikes the lemon goes up vertically to top the opponent, and not diagonally as most cocks do.
This is geometry and physics in action. When two birds go up together in the air vertically, the point of contact is prolonged and gravity more centered that when one of the birds breaks diagonally forward. Thus, breaking vertically, the bird on top will have more time to inflict damage; whereas, in a diagonal flight the inertia of the forward blow will likely prevent the blade from going deeper into the flesh.
On the ground, when evading blows, the lemon side steps or back pedals instead of ducking. And, it counters accurately. According to Mayor Juancho Aguirre, to him the ultimate maneuver of a cock is back pedaling at the same time “nagiiwan ng paa” or counter striking effectively. “The lemon can do it, can do it in style,” he said.
Also the lemons are not bill holders. They strike with their feet not with their beaks. They have this staccato type of blows that seem to always beat the opponent to the draw. In breeding, too, the lemon blends well with almost any other bloodline.
Llamado Tayo: Sa sabong hindi sugal ang mahalaga
llamado tayo
Sa sabong hindi sugal ang mahalaga
Kamana natalo kami sa laban, pero ito ang talo na nakita’t narinig mo sa mga tao yong paghanga nila sa ginawa ng manok. Extreme performance! Talo man ay panalo naman sa paghanga. Kilikili lang ang tama ng manok isa lang. Naranasan ko na ang Mana way of conditioning and still learning. Salamat kamana, wala kang masabi talaga. Hanggang ngayon masaya pa ako. Talo na masaya pa. ( Dhong Palermo 001693)
Matagal na itong text nato ni kamana Dhong. Ilathala natin ulit dahil angkop itong kasagutan sa mga natanggap nating mga tanong kamakailan. Marami kasi ang mga nagsasabi na nararanasan nila ang ganito.
Talagang ganyan mga kamana, may talo may panalo. Ang mahalaga ay kuntento tayo sa kilos ng manok at masaya ka kahit talo. Maganda ang attitude na yan kamana.
Mangyayari lang ang ganyan na dahil sa performance ng manok, masaya tayo kahit talo, kung, ang ating pusta ay hindi masyadong mabigat para sa atin.
Yan ang sinasabi natin palagi kamana na hindi dapat pumusta ng halaga na kung matalo ay siguradong malungkot tayo, kundi man aburido.
Magtipid sa gastos, dahandahan sa pagpusta. Hindi na maging kasiyasiya ang sabong kung ito’y makaapekto na sa bulsa.
At saka, upang maipakita natin sa buong mundo na sa sabong, hindi ang pagsugal ang mahalaga. Napakarami pang magagandang aspeto ng sabong o pagmamanok. Ito ang dapat nating ipakita--ang magandang mukha ng pagmamanok.
Sir gud day. Maganda ang nilaro ng manok ko kahapon. Salamat sa mga tips na nabasa ko.
Ito pa isa. Di mo nasabi kamana kung nanalo o natalo. Ang sabi mo lang dito ay magaling ang nilaro ng manok mo. Siguro, tulad ni kamanang Dhong, ang performance ang mahalaga sa iyo.
Mga kontra sabong: “Back off”
Naguumpisa na ang 10-stag Bakbakan derby baka manggulo na naman ang Peta. Dapat nakahanda taayo para harapin sila.
Maaring mangyari yan tulad ng ginawa nila sa world slasher. Sige lang kamana kung gagawin nila yan, kundi man tayo makapag-react agad-agad, sisikapin ng Mana na magsagawa din ng sariling kontra-pagkilos.
Kaya ngayon palang ay may babala na tayo sa kanila:
“ Back off.”
Congratulations kina kamana Jeff at Loreto sa matagumpay nilang pamamahala sa pasabong natin sa Pasay noong Oct. 21. Bahagi po yon ng regular na pasabong ng MANA bawat pangatlong Miyerkules ng buwan simula noong Enero. Ang unang walong pasabong ay ang Pasay chapter ang namahala. Mula naman noong September, ang Mana Luzon na ang namahala.
Ang regular natin na sponsor sa mga nakaraang mga pasabong natin sa Pasay ay ang Excellence Poultry and Livestock Specialist at ang B-meg/ Derby Ace. Ngayon ay di na natin matiyak dahil sa pagkakaalam natin ay ang Sagupaan Super feeds na ang magkakaroon ng lock out rights sa Pasay Cockpit. Hindi naman po lingid sa kaalaman ng mga kamana natin na ang Sagupaan ay nakatulong din sa MANA. Ang totoo ang Sagupaan ang unang kumpaniya na tumulong sa Mana. Kung wala pa kayong kopya ng pinakabagong labas ng Global Cockfights Live magazine, maghanap po kayo at mababasa ninyo doon kung paano nakapagsimula ang MANA sa tulong ng Sagupaan.
Of course po, napakalaki din ng tulong ng iba pa nating kaibigan sa industriya. Tulad ng Excellence, Bmeg at Secret Weapon. Nagpasasalamat tayo sa kanilang lahat.
Huwag din nating kalimutan ang pasabong ng MANA Cavite sa December 15 sa Arcontica Coliseum. May mga magagandang proyekto rin doon sila kamanang Gani Dominguez.
Tulad ng nasabi natin sa mga nakaraang labas ng pitak na ito, ang MANA ay tututok sa mga proyekto na makakapagbigay ng direktang benepisyo sa mga karaniwang sabungero. Kabilang dito ay ang gamefowl dispersal at technology transfer programs.Dito napakalaki ng maitutulong ng mga kaibigan nating mga kumpaniya. Gagawin natin ang programang ito dahil alam natin na ang isa sa dahilan kung bakit mahihirapan ang karaniwang sabungero na makapagumpisa sa kanilang pagpapalahi ay ang kamahalan ng breeding materials. Kaya sa ilalim ng programang ito mabibili ng mga kamana natin ang mga materyales sa napakamurang halaga o kay'y libre pa kung may mag sponsor.
Nasa Visayas naka-sentro ang programang ito. Ngunit ang mga kamana natin sa Luzon ay pwede ring maka avail sa dispersal. Mag text lang kay kamanang Jun Santos 0908-895-9623. At manatiling nakatutok dito sa Larga at sa tilaok.blogspot.com.
Hindi lang mga materyales ang ipamahagi natin, pati na rin kaalaman. Ito ang technology transfer aspect ng programa na ito ng MANA. Libre po nating ibinibigay ito. Hindi lang pamamagitan ng mga seminars at training, at sa pagsagot sa inyong mga katanungan kundi pati na rin sa mga libreng babasahin na matutunghayan ninyo sa tilaok.blogspot.com. Mas makakasiya kasi ang pagfsasabong kung alam natin kung paano ito tamang gawin. Hindi rin masasayang ang ating pagod, panahon at pera.
Nutrition program
Ngayon, bilang pamamahagi natin ng mahalagang kaalaman, ilathala natin dito ang feeding program ng RB Sugbo mula day 1 hanggang sa maintenance stage. Maguumpisa na kasi ang breeding season kaya dapat alam natin paano ang pagpakain ng sisiw hanggang ito'y mag binatilyo.
Tulad ng nasabi natin, ang ating programa ay halos parehas lang sa mga programa ng iba’t-ibang kumpaniya ng feeds at gamot.
Kunti lang ang kaibahan. Kalimitan ang mga kaibahang ito ay dahil sa una, gusto rin nating makatipid, at pangalawa, dahil hindi tayo konektado sa alin mang mga kumpaniya, tayo’y malayang gumamit ng kahit alin sa mga available na brands. Kung alin ang mas nagustuhan natin, batay na rin sa economic consideration na magtipid, doon tayo.Isa pang kaibahan ay ang pagbigay natin ng pro-biotics. Bigyan natin ng pansin ang aspetong ito sa ating pagpapakain.
Ito ang ating feeding program:
Unang araw—tubig lang na may kunting asukal, May sustansya pa ang sisiw na galing sa nakuha nito sa itlog.
Pangalawang araw- umpisahan na nating magbigay ng chick booster. 21-22% ang crude protein ng chick booster. Maari na rin nating haluan ng MVE o multivitamins with electrolytes ang tubig.
Pangatlo at pang-apat na araw- chick booster at MVE pa rin.
6th- 7th day—puro chick booster pa rin. Ang hinahalo natin sa tubig sa mga araw na ito ay pro-biotics. Yong lactobacillus.
Kung napapansin nyo sa unang linggo ay di pa tayo nagbibigay ng anti-biotics. Ang punto natin dito ay di pa kailangan dahil ang sisiw ay mayroon pa sa tinatawag na natural immunity at ito’y magtatagal hanggang dalawang linggo.
Kaya sa unang linggo, sa halip na gamitan natin ng anti-biotics na maari pang makamamatay pati sa mga good bacteria, ang ginagawa natin ay ang mas palakasin pa ang kanilang immune system pamamagitan ng pagbigay ng bitamina, mineral, at pag-introduce ng pro-biotics sa kanilang sistema..
Ang pro-biotics ay ang pag-paparami ng mga good bacteria upang maging panlaban sa bad bacteria. Kung mas malakas ang good bacteria kaysa bad bacteria sa katawan, ito ay magiging malusog at ligtas sa sakit.
Ang paggamit ng pro-biotics ay isa sa mga kaibahan ng sistema ng RB Sugbo sa mga nutrition programs ng mga kumpaniya.
2nd week
8-14th day—Puro chick booster pa rin ang ating pakain. Dito ay nagbibigay na tayo ng anti-biotics. Ang ginagamit natin ay tetracycline lang muna o ang mga variants nito. Sa days 8, 9 and 10 natin ito binibigay. Sa days 11 at 13 pro-biotics na naman tayo. MVE sa days 12 at 14. Bale sa unang 3 araw ng linggo anti-biotic at sa susunod na 4 na araw alternate natin ang pro-biotic at MVE.
Tantyahin lang natin na ang tubig na may gamot ay mauubos nila sa buong araw. Sa gabi po plain water ang binibigay natin. Sa umaga na natin palitan uli ng may gamot. Ito ang ating sistema palage.
Sa panahong ito may ilaw pa ang brooder kaya 24 hrs dapat na may pakain at tubig ang mga sisiw. Nagsisimula nang dumami ang balahibo ng sisiw sa pangalawang linggo kaya magingat na tayo na di sobra ang temperatura sa loob ng brooder.
Kapag ang mga sisiw ay nasa dulo na ng brooder, sa pinakamalayo sa ilaw, ibig sabihin sombra ang init. Palitan natin ang bombelya ng mas maliit na watts o kaya iangat natin ang ilaw ng kaunti.
Kapag ang sisiw naman ay nasa malapit sa ilaw, ibig sabihin kulang ang temperatura.
3rd week. Days 15-21
Sa first half po ng linggong ito ay puro chick booster pa rin ang pakain natin. Simula sa day 19 dahan dahan nating hinahaluan ng corn grits para unti-unting bumaba ang antas ng protein at ang halaga ng ating pakain. Umpisa na tayong magtipid.
Sa day 19 haluan ng 10% corn grits Sa day 20 ay 20% sa day 21 ay 30% na ang corn grits. At upang mas makatipid pa dahan dahan din nating hinahaluan ang chick booster ng bsc o broiler starter crumbles. Ganoon din po ang sistema. 10%,20% at 30%.
Sa makatuwid pagdating ng Day 21 ang ating halo ay 40% chick booster, 30% bsc at 30% corn grits. Malaki po ang matipid natin dito. At hindi naman gaanong bababa ang CP natin dahil ang bsc ay may 22%-23% crude protein din tulad ng chick booster.
Nasa 18% to 19% pa rin ang CP ng halo na ito. Sapat na ito. Para sa atin sa unang dalawa o tatlong linggo lang kinakailangan ng sisiw ang napakataas na protein.
Ang supplement po natin sa linggo ito ay katulad ng sa 2nd week. 3 days anti-biotic, Tapos alternate ang probiotic, at vitamins and electrolites sa nalalabing 4 na araw. TMPS o cotrimazine na ang anti biotic natin sa linggong ito. Ganoon pa rin plain water sa gabi.
4th week
Sa linggong ito ay patuloy nating pini-phase out ang chick booster. May ibang programa na stag developer ang dahan dahan nilang pinapalit. Ngunit batay sa ating karanasan, malalaki pa ang micro-pellets tulad ng stag developer para sa mga mag-iisang buwan palang na sisiw.
Sa atin dahan dahan nating wina-wala ang chick booster ngunit ang pinapalit natin ay bsc, at baby stag developer o kaya’y jr starter na parehong crumbles. May corn grits pa rin pero yong medyo malalaki na ang butil.
Ang mangyayari pagkatapos ng linggong ito ang pakain natin ay 30% corn, 30% bsc at 40% jr starter o baby stag developer.
Sa unang buwan po ay ad libitum ang pakain natin. Walang limit, hanggang sawa. At dahil may ilaw pa ang brooder, ibig sabihin 24 hours may pakain ang mga sisiw.
Ang ating suplemento ay ganoon parin. Ngunit ang ating anti- biotic ay yong mas marami ng sulfaquinoxaline. Ibababa na kasi natin ang mga sisiw galing brooder na may sahig papuntang brooder o pen na nasa lupa. Ang pen na nasa lupa ay linalagyan natin ng rice hull para mas malinis at mas masaya ang mga sisiw sa pagkakha. Nakakatulong din ang rice hull sa pag-bigay ng init sa gabi.
Ang sulfaquinoxaline ang panlaban natin sa coccidiosis na malimit umatake sa sisiw na bagong baba sa lupa. Ipagpatuloy pa rin natin ang pro-biotic. Pag may sobrang pro-biotic o lactobacillus mixture ay sa loob ng pen itapon. Ang probiotic ay makakatulong sa paglaban ng bad bacteria na nasa lupa. Ito din po ang ginagamit nating preventive disinfectant ng lupa. Ayaw nating gumamit ng chemicals, maliban lang kung talagang emergency at kailangan na malinis agad-agad ang lupa.
Mabilis ang bisa ng chemical laban sa mga mikrobyo. Pero di naman ito makakabuti sa lupa in the long run. Samantala, ang organic at probiotic na sistema ay nangangailangan ng mas mahabang panahon upang gumana. Ngunit wala itong masamang epekto sa lupa. Sa kalaunan mas maka benepisyo pa ang lupa na patuloy na ginagamitan nito.
Ganoon din po sa katawan. Kung kailangan ang immediate na gamutan, anti-biotic po ang ating kinakailangan. Pero may risk ito. Dahil mamatay pati ang good bacteria at hihina ang immune system ng katawan. At saka ang patuloy ng paggamit ng isang uri ng anti-biotic at maaring ma-immune ang mikrobyo at wala nang bisa ito laban sa sakit.
Kaya nga ang sabi nila, dahil sa patuloy nating paggamit ng anti-biotic, ang mga bacteria daw ngayon ay nakasakay sa tangke at ang mga air-borne virus ay nakasakay sa eroplano.
Ituloy natin ito sa mga susunod na linggo.
Sa sabong hindi sugal ang mahalaga
Kamana natalo kami sa laban, pero ito ang talo na nakita’t narinig mo sa mga tao yong paghanga nila sa ginawa ng manok. Extreme performance! Talo man ay panalo naman sa paghanga. Kilikili lang ang tama ng manok isa lang. Naranasan ko na ang Mana way of conditioning and still learning. Salamat kamana, wala kang masabi talaga. Hanggang ngayon masaya pa ako. Talo na masaya pa. ( Dhong Palermo 001693)
Matagal na itong text nato ni kamana Dhong. Ilathala natin ulit dahil angkop itong kasagutan sa mga natanggap nating mga tanong kamakailan. Marami kasi ang mga nagsasabi na nararanasan nila ang ganito.
Talagang ganyan mga kamana, may talo may panalo. Ang mahalaga ay kuntento tayo sa kilos ng manok at masaya ka kahit talo. Maganda ang attitude na yan kamana.
Mangyayari lang ang ganyan na dahil sa performance ng manok, masaya tayo kahit talo, kung, ang ating pusta ay hindi masyadong mabigat para sa atin.
Yan ang sinasabi natin palagi kamana na hindi dapat pumusta ng halaga na kung matalo ay siguradong malungkot tayo, kundi man aburido.
Magtipid sa gastos, dahandahan sa pagpusta. Hindi na maging kasiyasiya ang sabong kung ito’y makaapekto na sa bulsa.
At saka, upang maipakita natin sa buong mundo na sa sabong, hindi ang pagsugal ang mahalaga. Napakarami pang magagandang aspeto ng sabong o pagmamanok. Ito ang dapat nating ipakita--ang magandang mukha ng pagmamanok.
Sir gud day. Maganda ang nilaro ng manok ko kahapon. Salamat sa mga tips na nabasa ko.
Ito pa isa. Di mo nasabi kamana kung nanalo o natalo. Ang sabi mo lang dito ay magaling ang nilaro ng manok mo. Siguro, tulad ni kamanang Dhong, ang performance ang mahalaga sa iyo.
Mga kontra sabong: “Back off”
Naguumpisa na ang 10-stag Bakbakan derby baka manggulo na naman ang Peta. Dapat nakahanda taayo para harapin sila.
Maaring mangyari yan tulad ng ginawa nila sa world slasher. Sige lang kamana kung gagawin nila yan, kundi man tayo makapag-react agad-agad, sisikapin ng Mana na magsagawa din ng sariling kontra-pagkilos.
Kaya ngayon palang ay may babala na tayo sa kanila:
“ Back off.”
Congratulations kina kamana Jeff at Loreto sa matagumpay nilang pamamahala sa pasabong natin sa Pasay noong Oct. 21. Bahagi po yon ng regular na pasabong ng MANA bawat pangatlong Miyerkules ng buwan simula noong Enero. Ang unang walong pasabong ay ang Pasay chapter ang namahala. Mula naman noong September, ang Mana Luzon na ang namahala.
Ang regular natin na sponsor sa mga nakaraang mga pasabong natin sa Pasay ay ang Excellence Poultry and Livestock Specialist at ang B-meg/ Derby Ace. Ngayon ay di na natin matiyak dahil sa pagkakaalam natin ay ang Sagupaan Super feeds na ang magkakaroon ng lock out rights sa Pasay Cockpit. Hindi naman po lingid sa kaalaman ng mga kamana natin na ang Sagupaan ay nakatulong din sa MANA. Ang totoo ang Sagupaan ang unang kumpaniya na tumulong sa Mana. Kung wala pa kayong kopya ng pinakabagong labas ng Global Cockfights Live magazine, maghanap po kayo at mababasa ninyo doon kung paano nakapagsimula ang MANA sa tulong ng Sagupaan.
Of course po, napakalaki din ng tulong ng iba pa nating kaibigan sa industriya. Tulad ng Excellence, Bmeg at Secret Weapon. Nagpasasalamat tayo sa kanilang lahat.
Huwag din nating kalimutan ang pasabong ng MANA Cavite sa December 15 sa Arcontica Coliseum. May mga magagandang proyekto rin doon sila kamanang Gani Dominguez.
Tulad ng nasabi natin sa mga nakaraang labas ng pitak na ito, ang MANA ay tututok sa mga proyekto na makakapagbigay ng direktang benepisyo sa mga karaniwang sabungero. Kabilang dito ay ang gamefowl dispersal at technology transfer programs.Dito napakalaki ng maitutulong ng mga kaibigan nating mga kumpaniya. Gagawin natin ang programang ito dahil alam natin na ang isa sa dahilan kung bakit mahihirapan ang karaniwang sabungero na makapagumpisa sa kanilang pagpapalahi ay ang kamahalan ng breeding materials. Kaya sa ilalim ng programang ito mabibili ng mga kamana natin ang mga materyales sa napakamurang halaga o kay'y libre pa kung may mag sponsor.
Nasa Visayas naka-sentro ang programang ito. Ngunit ang mga kamana natin sa Luzon ay pwede ring maka avail sa dispersal. Mag text lang kay kamanang Jun Santos 0908-895-9623. At manatiling nakatutok dito sa Larga at sa tilaok.blogspot.com.
Hindi lang mga materyales ang ipamahagi natin, pati na rin kaalaman. Ito ang technology transfer aspect ng programa na ito ng MANA. Libre po nating ibinibigay ito. Hindi lang pamamagitan ng mga seminars at training, at sa pagsagot sa inyong mga katanungan kundi pati na rin sa mga libreng babasahin na matutunghayan ninyo sa tilaok.blogspot.com. Mas makakasiya kasi ang pagfsasabong kung alam natin kung paano ito tamang gawin. Hindi rin masasayang ang ating pagod, panahon at pera.
Nutrition program
Ngayon, bilang pamamahagi natin ng mahalagang kaalaman, ilathala natin dito ang feeding program ng RB Sugbo mula day 1 hanggang sa maintenance stage. Maguumpisa na kasi ang breeding season kaya dapat alam natin paano ang pagpakain ng sisiw hanggang ito'y mag binatilyo.
Tulad ng nasabi natin, ang ating programa ay halos parehas lang sa mga programa ng iba’t-ibang kumpaniya ng feeds at gamot.
Kunti lang ang kaibahan. Kalimitan ang mga kaibahang ito ay dahil sa una, gusto rin nating makatipid, at pangalawa, dahil hindi tayo konektado sa alin mang mga kumpaniya, tayo’y malayang gumamit ng kahit alin sa mga available na brands. Kung alin ang mas nagustuhan natin, batay na rin sa economic consideration na magtipid, doon tayo.Isa pang kaibahan ay ang pagbigay natin ng pro-biotics. Bigyan natin ng pansin ang aspetong ito sa ating pagpapakain.
Ito ang ating feeding program:
Unang araw—tubig lang na may kunting asukal, May sustansya pa ang sisiw na galing sa nakuha nito sa itlog.
Pangalawang araw- umpisahan na nating magbigay ng chick booster. 21-22% ang crude protein ng chick booster. Maari na rin nating haluan ng MVE o multivitamins with electrolytes ang tubig.
Pangatlo at pang-apat na araw- chick booster at MVE pa rin.
6th- 7th day—puro chick booster pa rin. Ang hinahalo natin sa tubig sa mga araw na ito ay pro-biotics. Yong lactobacillus.
Kung napapansin nyo sa unang linggo ay di pa tayo nagbibigay ng anti-biotics. Ang punto natin dito ay di pa kailangan dahil ang sisiw ay mayroon pa sa tinatawag na natural immunity at ito’y magtatagal hanggang dalawang linggo.
Kaya sa unang linggo, sa halip na gamitan natin ng anti-biotics na maari pang makamamatay pati sa mga good bacteria, ang ginagawa natin ay ang mas palakasin pa ang kanilang immune system pamamagitan ng pagbigay ng bitamina, mineral, at pag-introduce ng pro-biotics sa kanilang sistema..
Ang pro-biotics ay ang pag-paparami ng mga good bacteria upang maging panlaban sa bad bacteria. Kung mas malakas ang good bacteria kaysa bad bacteria sa katawan, ito ay magiging malusog at ligtas sa sakit.
Ang paggamit ng pro-biotics ay isa sa mga kaibahan ng sistema ng RB Sugbo sa mga nutrition programs ng mga kumpaniya.
2nd week
8-14th day—Puro chick booster pa rin ang ating pakain. Dito ay nagbibigay na tayo ng anti-biotics. Ang ginagamit natin ay tetracycline lang muna o ang mga variants nito. Sa days 8, 9 and 10 natin ito binibigay. Sa days 11 at 13 pro-biotics na naman tayo. MVE sa days 12 at 14. Bale sa unang 3 araw ng linggo anti-biotic at sa susunod na 4 na araw alternate natin ang pro-biotic at MVE.
Tantyahin lang natin na ang tubig na may gamot ay mauubos nila sa buong araw. Sa gabi po plain water ang binibigay natin. Sa umaga na natin palitan uli ng may gamot. Ito ang ating sistema palage.
Sa panahong ito may ilaw pa ang brooder kaya 24 hrs dapat na may pakain at tubig ang mga sisiw. Nagsisimula nang dumami ang balahibo ng sisiw sa pangalawang linggo kaya magingat na tayo na di sobra ang temperatura sa loob ng brooder.
Kapag ang mga sisiw ay nasa dulo na ng brooder, sa pinakamalayo sa ilaw, ibig sabihin sombra ang init. Palitan natin ang bombelya ng mas maliit na watts o kaya iangat natin ang ilaw ng kaunti.
Kapag ang sisiw naman ay nasa malapit sa ilaw, ibig sabihin kulang ang temperatura.
3rd week. Days 15-21
Sa first half po ng linggong ito ay puro chick booster pa rin ang pakain natin. Simula sa day 19 dahan dahan nating hinahaluan ng corn grits para unti-unting bumaba ang antas ng protein at ang halaga ng ating pakain. Umpisa na tayong magtipid.
Sa day 19 haluan ng 10% corn grits Sa day 20 ay 20% sa day 21 ay 30% na ang corn grits. At upang mas makatipid pa dahan dahan din nating hinahaluan ang chick booster ng bsc o broiler starter crumbles. Ganoon din po ang sistema. 10%,20% at 30%.
Sa makatuwid pagdating ng Day 21 ang ating halo ay 40% chick booster, 30% bsc at 30% corn grits. Malaki po ang matipid natin dito. At hindi naman gaanong bababa ang CP natin dahil ang bsc ay may 22%-23% crude protein din tulad ng chick booster.
Nasa 18% to 19% pa rin ang CP ng halo na ito. Sapat na ito. Para sa atin sa unang dalawa o tatlong linggo lang kinakailangan ng sisiw ang napakataas na protein.
Ang supplement po natin sa linggo ito ay katulad ng sa 2nd week. 3 days anti-biotic, Tapos alternate ang probiotic, at vitamins and electrolites sa nalalabing 4 na araw. TMPS o cotrimazine na ang anti biotic natin sa linggong ito. Ganoon pa rin plain water sa gabi.
4th week
Sa linggong ito ay patuloy nating pini-phase out ang chick booster. May ibang programa na stag developer ang dahan dahan nilang pinapalit. Ngunit batay sa ating karanasan, malalaki pa ang micro-pellets tulad ng stag developer para sa mga mag-iisang buwan palang na sisiw.
Sa atin dahan dahan nating wina-wala ang chick booster ngunit ang pinapalit natin ay bsc, at baby stag developer o kaya’y jr starter na parehong crumbles. May corn grits pa rin pero yong medyo malalaki na ang butil.
Ang mangyayari pagkatapos ng linggong ito ang pakain natin ay 30% corn, 30% bsc at 40% jr starter o baby stag developer.
Sa unang buwan po ay ad libitum ang pakain natin. Walang limit, hanggang sawa. At dahil may ilaw pa ang brooder, ibig sabihin 24 hours may pakain ang mga sisiw.
Ang ating suplemento ay ganoon parin. Ngunit ang ating anti- biotic ay yong mas marami ng sulfaquinoxaline. Ibababa na kasi natin ang mga sisiw galing brooder na may sahig papuntang brooder o pen na nasa lupa. Ang pen na nasa lupa ay linalagyan natin ng rice hull para mas malinis at mas masaya ang mga sisiw sa pagkakha. Nakakatulong din ang rice hull sa pag-bigay ng init sa gabi.
Ang sulfaquinoxaline ang panlaban natin sa coccidiosis na malimit umatake sa sisiw na bagong baba sa lupa. Ipagpatuloy pa rin natin ang pro-biotic. Pag may sobrang pro-biotic o lactobacillus mixture ay sa loob ng pen itapon. Ang probiotic ay makakatulong sa paglaban ng bad bacteria na nasa lupa. Ito din po ang ginagamit nating preventive disinfectant ng lupa. Ayaw nating gumamit ng chemicals, maliban lang kung talagang emergency at kailangan na malinis agad-agad ang lupa.
Mabilis ang bisa ng chemical laban sa mga mikrobyo. Pero di naman ito makakabuti sa lupa in the long run. Samantala, ang organic at probiotic na sistema ay nangangailangan ng mas mahabang panahon upang gumana. Ngunit wala itong masamang epekto sa lupa. Sa kalaunan mas maka benepisyo pa ang lupa na patuloy na ginagamitan nito.
Ganoon din po sa katawan. Kung kailangan ang immediate na gamutan, anti-biotic po ang ating kinakailangan. Pero may risk ito. Dahil mamatay pati ang good bacteria at hihina ang immune system ng katawan. At saka ang patuloy ng paggamit ng isang uri ng anti-biotic at maaring ma-immune ang mikrobyo at wala nang bisa ito laban sa sakit.
Kaya nga ang sabi nila, dahil sa patuloy nating paggamit ng anti-biotic, ang mga bacteria daw ngayon ay nakasakay sa tangke at ang mga air-borne virus ay nakasakay sa eroplano.
Ituloy natin ito sa mga susunod na linggo.
Llamado Tayo: 3 cocks sa Baras, Rizal
Peke na feeds
Undas po. Sana nama'y hindi nasalanta ng bagyo, baha, at iba pa ang inyong undas.
Nakatanggap tayo ng magandang balita galing kay kamanang Loreto Casalhay. Sabi nya matagumpay na matagumpay ang pasabong ng MANA Lu sa Pasay Cockpit noong nakaraang Oct 21. Naka 47 fights at kumita ng malaki-laki. No wonder, talaga namang masigasig at maasahan si kamanang Loreto. Isa siya sa mga unang nagtatag ng MANA sa Metro Manila. Ang Sampaloc chapter ng MANA ay isa sa mga unang nabuong chapters at si kamanang Loreto ang nagtatag nito.
Sa November 18 ang susunod na pasabong ng MANA-Lu sa Pasay Cockpit. Makipagugnayan lang kay kamanang Loreto, 0918-271-3548.
Sa December 15 naman ang pasabong ng MANA Cavite sa Arcontica Coliseum. 1-cock fastest kill ulutan ito at marami at malalaki ang papremyo nila kamanang Gani Dominguez. Ang MANA-Cavite ay ang pinakamalaki at pina ka aktibong chapters ng MANA sa buong Luzon. Suportahan po natin ang pasabong nila. Kontak kamana Gani, 0928-521-2513.
3-cocks sa Baras
Pero bago po yan ay may 3-cock derby sa Baras, Rizal sa December 11. Ang promoter po nito ay si kamanang Gilbert and friends. Todo suporta po sa paderbeng ito ang MANA Rizal na pinamumunuan ni kamana Jun Santos, at of course, ni Col Tito Corpuz.
P150,000 ang guaranteed prize at P3,300 lang ang entry fee. P 3,300 din ang minimum bet.Sponsored po ito ng Bmeg. Assisted by Boss Abet, Rizal Cyber Cockers at Masang Nagmamanok (MANA) Inc.
Ang kikitain po nito ay mapupunta sa mga biktima ng typhoon ondoy.
For more details text nyo lang si kamanang Jun Santos 0908-895-9623, o si kamana Gilbert mismo, 0927-289-8313.
Si kamana Jun Santos din ang siyang namamahala ng dispersal project natin sa Luzon. Ang mga kamanang interesado ay makipagugnayan lang kay kamana Jun. Sa darating na taon simula Enero o Pebrero, full blast na ang ating dispersal farm sa Visayas. Sa Visayas lang muna manggagaling ang karamihan sa mga stock na i-disperse natin sa Luzon, dahil kunti pa lang ang mga breeding materials natin nakay kamana Jun sa Rizal. Makipagugnayan lang kayo kay kamana Jun para sa dispersal at schedule ng mga MANA-Bmeg seminars sa Metro Manila. O kaya'y magpunta sa tilaok.blogspot.com. May blog si kamana Jun doon sa tilaok.blogspot.com, clik nyo lang tilaok lnteractive at basahin si kamana Jun sa chicken chat with kamana Jun.
Ang pinakamalaking dahilan kung bakit mahihirapan ang mga karaniwang nagmamanok na makapagsimula sa pagpapalahi ay ang napakamahal na halaga ng mga magagandang breeding materials. Isa pang dahilan ay ang kakulangan sa kaalaman. Kaya ang RB Sugbo Gamefowl Technology at ang MANA ay gumagawa ng paraan. Pamamagitan ng ating dispersal program, ang mga karaniwang nagmamanok ay makakuha ng mga batang breeding materials sa napakamurang halaga. At para sa karagdagang kaalaman may mga libreng reading materials pa at seminars. Sa munting halaga para lang sa maintenance ng programa, ang ating mga kamana ay makakuha ng batang breeding materials at mga publications at seminars na libre. Sabay nating matutugunan ang dalawang pangunahing hadlang sa pagpapalahi nating mga karaniwang nagmamanok.
Stag derbies
Kasagsagan ng stag season. Katatapos lang ng karamihan sa mga local derbies ng mga asosasyon. Kauumpisa narin ng Bakbakan National Stag championship.
Ang opisyal na entry ng MANA sa stag circuit dito sa Cebu, ang G-Force MANA nag score ng 12 wins, 1 draw at 3 talo for a total of 12.5 points out of 16. Ang nag kampeon ay 13.5 points.
Sa Palawan naman sina kamana Roy Abian ay nag score ng 6 out of 8. Si kamana Pilo Morando ng San Pedro, Laguna ay nag score ng 2 wins, 1 loss, 1 draw sa isang 4-stag derby. Samantalang sila kamana Lemuel Go ng Tacloban ay nagkampeon sa Borawin, Leyte. Si Kamana Roy, kamana Pilo at kamana Lemuel ay pareprehong gumagamit ng mga RB Sugbo bloodlines at nagaaral sa kundisyuning method natin sa Manwal ng MANA sa Makabagong Pamamaraan ng Pagpili at Pagkundisyon.
Sa Heritage Cup ay na-eliminated ang entry natin. 1 win, 2 losses sa elimination. Sa Bakbakan, baka makabawe tayo. November 7 o November 13 tayo mag elimination sa Bakbakan sa Talisay Tourists Sports Complex, Talisay,Cebu.
Peke na feeds
Kung inaakala natin na sa bigas lang may peke at yong hinahaluan, nagkakamali tayo. Sa feeds ng manok mayroon din. Matagal na itong ginagawa ng ilang nagbebenta ng feeds. Ngunit akala natin ay nawala na ito. Ngayon may mga natatanggap na naman tayong balita na may mga nagbebenta ng feeds na gumagawa parin nito.
May mga feeds na peke talaga. Iba ang linalagyan na sako at marka at iba pala ang laman. Mayroon ding mumurahing feeds na hinahalo sa mga mamahalin at ibenebenta sa halaga ng mamahalin na feeds. Mayroon ding lumang stocks na hinahalo sa bago upang ito'y maibenta parin. Alin man sa mga yan ay lugi tayo. Lugi ang karaniwang sabungero.
Oo, kalimitan ang mabibiktima ay ang masang sabungero, dahil tayo ang bumibili por kilo. Ang mga malalaking breeders at nagmamanok ay by sacks kung bumili at kalimitan direct sa mga malalaking dealers. Ang katiwalian ay nasa por kilo dahil mas madali nila itong gawin kaysa per sack. Dahil mga karaniwang nagmamanok ang nabibiktima sa modus na ito, tungkulin ng MANA na gumawa ng paraan na maiwasan o mahinto ito.
Una nananawagan tayo sa mga kumpaniya na gumagawa ng feeds na magbantay at gumawa ng paraan laban sa katiwaliang ito. Pangalan din nila ang nakataya. Ang mga bumibili nag aakalang produkto ng isang makakapagkatiwalaang kumpaniya ang nabili nila. Yon pala peke o may halo. Ano man ang mangyari, sira ang pangalan ng feeds at kumpaniya nila. Tiyak ang iilan sa mga kumpaniya ay palaging nagbabantay. Ganun paman mananawagan parin tayo sa kanila na lalo pang paigtingin ang kanilang pagbabantay.
Tayo naman mga kamana, makakatulong kung agad tayong kumilos kung may mapuna tayo na ganitong katiwalian. Pwede kayong mag text satin dito. O kaya magreport sa pahayagang Larga dahil katuwang natin ang Larga sa pagbabantay laban sa mga katiwalian sa sabong.Itext nyo ang pangalan at address ng tindahan at ilagay ang detalye kung anong ginawa at pangalan ng feeds na pinike. Agad natin itong aaksyonan pamamagitan sa pag report sa concerned authorities.Hindi agad natin isulat dito at baka nagkamali lang ang nag report o kaya baka gawagawa lang. Pero may aksyon tayong gagawin.
Hinihikayat po natin ang mga coordinators at officers ng mga MANA chapters na gumawa ng bantay feeds sa kanikanilang mga lugar. Malaki ang magagawa natin upang maiwasan na mabiktima ang ating mga kapwa masang nagmamanok.
Sa mga gumagawa naman nito, ihinto nyo na. Wag nyo nang antayin na mahuli kayo at makasohan.Nakakahiya po ang ginagawa ninyo at ang nabibiktima pa ay mga karaniwang nagmamanok na bumibili lang ng por kilo.
Larga sa Cebu
Sa mga mambabasa ng Larga sa Cebu at yong mga gusto magbasa at nahihirapan maghanap ng kopya. Sa ngayon makakabili kayo ng Larga sa mga JM Agrivet outlets. At huwag kayong mainip, gagawan natin ng paraan na magiging malaki ang sirkulasyon ng Larga sa Cebu.
Atong gipaninguha nga mas masayon ug madali ang inyong pagpangita sa Larga. Di madugay ang atong mga chapters ug mga amigong bulangan atong hangyuon nga mamaligya ug Larga. Ang atong pung mga higala na dunay balita parte sa bulang o mga schedule sa derby itext lang sa atoa aron atong maipaabot sa kadaghanan.Ato pong padaghanon ang balita bahin sa Sugbo, di lang sa manok hasta na sa uban pang importanteng balita ug impormasyon. Diotayng pailob na lang. Ato pang gi-organisa ang Cebu bureau sa Larga.
(Para sa inyong mga katanungan mag text lang sa 0927-995-4876. Magpunta sa tilaok.blogspot.com at ipatuloy ang pagbasa ng Larga.)
Tuesday, September 1, 2009
Garrard hatch
GARRARD HATCH
ED GARRARD HATCH, The Feathered Warrior, July 1999
by Carl Saia aka "The Breeder"
This family is known by many other names, such as Biloxi Hatch, Spangle Hatch, Speck Hatch, Little Ed's, and originally they were called McLean's, by some, including me.
This family, according to Ed, traced back to a spangle McLean Hatch, that was bred and fought by Harold Brown at the old Biloxi Pit. Harold fought this cock, a three time winner, the cock was beaten and looked to be dead. So Harold threw him on the dead pile. Later on Ed walked by, saw the cock was still living, picked him up, took him to the cock house, gave him penicillin tablet. Next morning, the cock could not stand, but he would show against another cock. That evening the cock was standing and trying to crow, so Ed took him home.
At this time, most of the Garrard fowl were based on Harold's Red Fox Fowl. I do know Ed bred this cock to a Morgan
Whitehackle hen that he got from Frank Hooks. I had a half Kelso, half Judge Lacy hen that Walter Kelso sent to my partner David Harding for the use of one of our Judge Lacy brood cock on three separate occasions (cock always was returned). Ed saw this old hen, and decided he wanted to breed the spangle Biloxi cock to this hen. The progeny produced some excellent pit fowl, and was almost set as a family. Later on Ed called me to come over and see a 22 time pit winner he had borrowed from that "great Hawaiian cocker Mr. Lee". This cock Ed called an Asil, I believe he was an Asil cross, according to his feathers. Ed asked me to pick out some hens to mate to this cock as he had to return him to Mr. Lee. I selected several hens, (I believe 4) that were out of the Biloxi cock, and put them in that Asil's pen. After about a week or so, Ed started saving eggs when he was certain all the hens were fertile to the Asil cross cock. Ed had me set the eggs of this cross and I hatched off some 30 odd chicks. Ed told me to keep a few and give him the rest, that gave me some of the fowl, I was now calling them Biloxi, along with Ed.
In 1970 Col. Victor Lee Chun visited Ed's home, it was there I met Mr. Lee's grandson, one very fine gentleman. Several years ago, Col. Chun visited my home, and told me that the Asil cock only received one cut in all of his fights and that he had the honor of sewing up that great cock after he had won his 22nd fight, and then was retired.
The color of the Garrard fowl can be varied from one breeder to another. Some can be straight comb, others look like dark leg Roundheads. The cocks will stand out in any group, as they are tall, long legged fowl. Colors of this family can range for cock, from black breasted reds, some of these have white specks in the breast, and on other parts of the body. Most of the leg color is green or dark legged, lots of them look like long legged Lacy Roundheads. The hens have many color variations from dark spangle to a wheaten color, with green or dark legs and a Roundhead type of body.
ED GARRARD HATCH, The Feathered Warrior, July 1999
by Carl Saia aka "The Breeder"
This family is known by many other names, such as Biloxi Hatch, Spangle Hatch, Speck Hatch, Little Ed's, and originally they were called McLean's, by some, including me.
This family, according to Ed, traced back to a spangle McLean Hatch, that was bred and fought by Harold Brown at the old Biloxi Pit. Harold fought this cock, a three time winner, the cock was beaten and looked to be dead. So Harold threw him on the dead pile. Later on Ed walked by, saw the cock was still living, picked him up, took him to the cock house, gave him penicillin tablet. Next morning, the cock could not stand, but he would show against another cock. That evening the cock was standing and trying to crow, so Ed took him home.
At this time, most of the Garrard fowl were based on Harold's Red Fox Fowl. I do know Ed bred this cock to a Morgan
Whitehackle hen that he got from Frank Hooks. I had a half Kelso, half Judge Lacy hen that Walter Kelso sent to my partner David Harding for the use of one of our Judge Lacy brood cock on three separate occasions (cock always was returned). Ed saw this old hen, and decided he wanted to breed the spangle Biloxi cock to this hen. The progeny produced some excellent pit fowl, and was almost set as a family. Later on Ed called me to come over and see a 22 time pit winner he had borrowed from that "great Hawaiian cocker Mr. Lee". This cock Ed called an Asil, I believe he was an Asil cross, according to his feathers. Ed asked me to pick out some hens to mate to this cock as he had to return him to Mr. Lee. I selected several hens, (I believe 4) that were out of the Biloxi cock, and put them in that Asil's pen. After about a week or so, Ed started saving eggs when he was certain all the hens were fertile to the Asil cross cock. Ed had me set the eggs of this cross and I hatched off some 30 odd chicks. Ed told me to keep a few and give him the rest, that gave me some of the fowl, I was now calling them Biloxi, along with Ed.
In 1970 Col. Victor Lee Chun visited Ed's home, it was there I met Mr. Lee's grandson, one very fine gentleman. Several years ago, Col. Chun visited my home, and told me that the Asil cock only received one cut in all of his fights and that he had the honor of sewing up that great cock after he had won his 22nd fight, and then was retired.
The color of the Garrard fowl can be varied from one breeder to another. Some can be straight comb, others look like dark leg Roundheads. The cocks will stand out in any group, as they are tall, long legged fowl. Colors of this family can range for cock, from black breasted reds, some of these have white specks in the breast, and on other parts of the body. Most of the leg color is green or dark legged, lots of them look like long legged Lacy Roundheads. The hens have many color variations from dark spangle to a wheaten color, with green or dark legs and a Roundhead type of body.
Know Your Cock by Heart
Handle your cocks with tender loving care; they can appreciate and reciprocate love.
Know yourself is an age-old dictum in warfare. In cocking, you also have to know your cock.
After you have selected your champions, the next thing to do is to know them individually.
Man and rooster should get to know each other more. A good conditioner always endeavors to find out more about his cock. Know your cock and half the battle is won, as the great Chinese general Sun Tzu would have said.
It is not enough that you note your cock’s fighting weight. It is also important to know if he likes to be moved around more, or he fights better if just left on his own for days, say in a fly pen or on the tie cord.
One of the first things you should check on a newly acquired cock is his metabolic rate. You would want to know whether this particular cock gets fat or heavy easily or whether he needs more amount of feeds to stay in shape. One way of knowing the metabolic rate of your chicken is to set a standard amount of feeds for a certain weight group.
For instance, using my maintenance feeds of 50-50 pigeon pellets and concentrate, I feed 35 grams per feeding for cocks weighing 1.8 to 2 kilos. I can determine more or less the metabolism of the individual cocks by monitoring which ones get overweight, which ones fall under the ideal weight and which one maintain the right weight.
This knowledge is important once you get into the pre-conditioning and conditioning stages, as you will know then whether this cock needs more exercise and less feeds or the other way around.
Know the cock’s natural bio-rhythm. Know what it loves to do. Know the fighting weight, the right body feel, the right diet. Most of all, always handle your cocks with tender loving care. They are living things that can appreciate and reciprocate love.
Keep a sparring record. From it you can more or less judge the respective bio-rhythm of your cocks. An experiment conducted by RB Sugbo Gamefowl Technology showed that most cocks have about two weeks upside performance, two weeks downside. Meaning, they reach peak performance about once every month.
After peaking they experience a down curve for two weeks, or two sparring sessions if you spar your cocks weekly. Then, afterwards, they start peaking again.
This might explain the old tradition of timing the fight of a certain cock on a certain stage of the moon cycle. The lunar cycle is also 28 days or two two-week periods.
But a few cocks have a longer cycle of three weeks, and rare are the cocks that consistently performed well every week.
Know your cock well and it’s a way to victory.
All-Purpose chicken
Contrary to what animal rights movement’s claim that cockfighters forced the gamefowl to fight, the truth was thousands of years ago, chickens already fought in the wild.
Indeed, they were domesticated for the purpose of the sport of chicken fighting. Because, even then, it was their nature, to fight.
But, behold! The chicken also did lay nutritious eggs, and did serve as delicious meal. Thus, the ingenious man, created breeds of chickens for laying and breeds of chickens for meat.
Notwithstanding that the brave fighting chicken served these additional purposes as well.
Now, here’s a technology that has come full cycle. With all the scientific advancement, we found ourselves moving forward to the past.
Afterall, the pastured fighting chicken is the best fit for fighting, boasts of the most delicious meat, and lays the most nutritious eggs.
Not a bad proposition.
The Philippine native chicken is the common fowl found in the backyards of most rural households. It is a mixture of different breeds and believed to have descended from the domesticated red jungle fowl.
Pilipino native chicken are raised under the free- range system of management. Under this system of management, the chickens are allowed to forage and look for their own food.
The raising of native chickens is an integral part of the farming systems of the Filipino farmers as they are the main source of eggs and meat for backyard farmers. Each household raise about five to 100 heads of native chicken.
Native chickens are well known for their adaptability to local agro-climatic conditions, hardiness, ability to utilize farm-by-products and resistance to diseases. Moreover, they require minimal care, management and inputs.
Meat and eggs of native chickens are preferred by many Filipinos over the same products from commercial poultry because of their taste, leanness, pigmentation and suitability to Filipino special dishes. Moreover, native chicken meat and eggs are priced higher than those coming from commercial poultry.
With today’s food and health concerns, native chickens produced organically or with lesser vitamins, minerals and antibiotics in their body is the “in” thing. Organic native chicken is gaining popularity. The meat produced out of this chicken commands higher price, has sociocultural relevance and there is a better meat quality that is tender, meatier, and tastier..
Its cousin, the American gamefowl, which also originated from the red jungle fowl, raised in similar manner as the native chicken has all the advantages of the Pilipino native chicken in terms of meat and egg production. However, the males, which are gamefowl and thus, could be used for fighting, command up to 20 times the price of a male Pilipino chicken. Not a bad proposition, at all.The hens can be sold as meat, (killed and sold per kilo) or breeders (alive and for higher prices.)
With this idea in mind RB Sugbo Gamefowl Technology integrated gamefowl management and free-ranged and pastured chicken farming to come up with a technology suited for production of an all-purpose chicken. RB Sugbo GT developed strains of gamefowl appropriate for the purpose-- the Zugbus.
If one can survive or even make a business out of raising Pilipino native chicken, why not with the special strains of American gamefowl?
What is Pastured Poultry?
Pastured Poultry relies on raising chickens directly on green pasture. The model has been developed over the last twenty years and allows the birds to receive a significant amount of pasture forage as feed. The birds are kept on fresh pasture, which allows the birds to be raised in a cleaner, healthier environment. Pastured poultry is raised the old fashioned way; on fresh green pasture and wholesome grain. The Pasture Poultry offers ecological and nutritional advantages."
The fundamentals of this system are
(1) portable buildings and yards; (2) fresh forage; (3) birds moved to fresh pasture paddocks daily, or almost daily.
The green material of fresh forage provides B vitamins as well as carotenes, some of which the chicken turns into vitamin A. Omega-3 fatty acids in the forage end up in the fat. Exposure to sunlight ensures that the fat will also contain vitamin D. Producers have created ingenious portable poultry structures--Chicken houses on wheels and skids now dot the countryside as a method of production that finally meets the full social, nutritional and physiological needs of poultry.
These birds actually live on the ground, catching bugs and scratching in the soil. Every day is a new discovery of salad on a fresh paddock so the birds do not get bored and begin eating one another, as they do in typical confinement factory houses.
Research on the essential fatty acids has not been out very long, so it is no wonder that it is just now getting into the popular press. The gist of the discovery that is coming to light is that, by cleverly concentrating animal feeds using grains, instead of grasses, man has unwittingly led himself down the road to degenerative disease.
This is because our essential fatty acids, which control myriad bodily functions, fall into two families: the Omega-3's and the Omega-6's. The Omega3 group comes from the leaves of green plants (and plankton in the ocean), while the Omega6 group comes from the seeds (for example, grain used in animal feeds). Animals that eat quantities of green plants have very high levels of Omega3. Conversely, animals fed largely on grain, which includes virtually all American feed animals except lamb, are very high in Omega6.
We should have approximately equal amounts of Omega3 and Omega6 in our bodies, or at maximum, not much more than twice the Omega6 as Omega3. But most have ten or twenty times more Omega6 than Omega3, a condition that leads to all sorts of degenerative disease. The way to rectify this fatty acid imbalance is to consume animal products raised on grass or plankton. All sea life is ultimately based on plankton, so all seafood is balanced in favor of Omega3. The fattier the fish, the more Omega3. Lamb is almost all grass-fed, so that is another fine source of Omega3. Conveniently, simply adding flax seed to poultry diets increases their Omega3 concentration dramatically.
Poultry raised on open grass, instead of in over-crowded lots, are high in beneficial fats and other factors that lower cholesterol and greatly reduce degenerative disease in the consumer! Eating large proportions of living green plants, while foraging for insects and seeds and myriad other natural commodities that science hasn't identified yet, and with minimal need for medication, grassfed animals create more vibrant health than other poultry. Moreover, the meat and eggs are incredibly tasty compared to general market chicken.(Primer on this technology will soon be published in Tilaok/RB Sugbo free publications)
LLamado Tayo sa Larga: Taglugon na
Larga 23 Aug 30
Llamado Tayo
Rey Bajenting
Taglugon na
Ano daw ang dapat gawin sa manok na naglulugon. Ito ang katanungan na malimit nating natatanggap ngayon. Oo dahil panahon na ngayon ng taglugon.
Tandaan po atin natin na ang manok na naglulugon ay nasa stressful na sitwasyon. Wala ito sa pinakakundisyon na pangangatawan. Kaya hindi na ito dapat ilaban. Ngunit hindi ibig sabihin na dahil hindi na ito ilalaban ay hahayaan na lang ito sa isang sulok at pababayaan na lang. Kailangan parin ng pagaaruga ang manok na naglugon. Huwag lang natin palaging hawakhawakan at himashimasin. Masakit ang paglugon lalo na’t sa panahon na tumutubo ng ang bagong balahibo. Hayaan natin sa cord ang manok. Sa may lilim at damuhan.
Kailangan din ng sustansya ang manok sa panahong ito. Ang balahibo ay binubuo ng mga protena kaya sa panahon na tumutubo ang balahibo ay mas nangangailangan ang manok ng pakain na may taglay na mataas na antas ng protena. Maaring conditioning pellets parin ang gamitin natin o kaya ang ating nakasanayang maintenance ration ay dagdagan natin ng kunting protein expander pellets. Halimbawa walong kilo ng ating maintenance feed haluan natin ng dalawang kilo ng protein expander pellet. Sa atin sa RB Sugbo ang maintenance feed natin ay 70% pigeon pellets special o kayay maintenance pellets na may 18% crude protein contents at 30% ordinary concentrate. Ang halong ito ay may halos 17% CP. Sa panahon na tumutubo na ang balahibo ng manok ay dinadagdagan natin ang CP sa ting pakain pamamagitan ng pagdagdag ng protein expander. Kahit 10 o 20% lang ang protein expander sa ating halo ay sapat na.
Ang bitamina naman na dapat ibigay sa panahong ito ay yong ihahalo lang sa tubig. Wag yong sinusubo pa o iturok dahil hindi nga maigeng hawakhawakan natin ang manok na naglulugon.
May mga nagtatanong paano daw na mas bumilis ang paglugon. Ganito po ang gawin natin: sa unang yugto ng paglulugon, sa paglaglagan ng balahibo, ibaba natin ang CP sa ating pakain. Damihan ang grains at kuntian ang pellets sa pakain. Sa panahon naman na maugumpisa nang tumubo ang bagong balahibo, taasan natin ang protena sa pakain. Ngayon na natin haluan ng protein expander pellets ang pakain.
Mana Cooperative
Si kamanang Marlon Mabingnay, ang ating kasama sa RB Sugbo at Masang Nagmamanok (MANA) sa pamamahagi ng technical na kaalaman sa pagmamanok ay kasama narin natin ngayon sa mga magasin na Pit Games at Llamado. Masayang ibinalita ni kamanang Marlon satin na kagagaling lang nila ng Bacolod upang kumuha ng mga litrato sa mga farms doon. Excited si kamanang Marlon na ang mga farms na dati’y nababasa lang niya ay ngayon napuntahan na niya at nakakausap na niya ang mga idolo natin tulad ni Mayor Juancho Aguirre at Lance dela Torre. Siguro sa susunod na labas ng Llamado Tayo ay ipakwento natin kay kamanang Marlon ang kanyang karanasan sa una niyang pagbyahe bilang staff ng Pit Games at Llamado.
Tiyak na balang araw ay makapupunta rin si kamanang Marlon ng Cebu. Mga farms naman ng mga kamana natin sa Cebu at mga kasama natin sa CVBA ang makikita ni kamanang Marlon. Sana’y magkataon sa paderby ng MANA sa Dec 3 sa Talisay Tourist Sports Complex.
Ang paderbing ito ay upang mapaunlad ang MANA Chicken Raisers Cooperative. (MANACO). Ang MANACO ay siyang nagtutulak ng All-Purpose Chicken (APC) Technology ng RB Sugbo upang ito’y gamitin ng ating mga chicken farmers sa countryside. Pinaghalo po itong gamefowl technology at native chicken raising technology. Inaasahan na tataas ang kikitain ng mga chicken raiser pag APC ang gamit nila. Madali itong matutunan. Ang kailangan lang ay a lugar na pagalaan ng mga manok at ang special strain ng gamefowl ang “Zugbu.”
Ang lahat ng sasali sa paderby sa Dec 3 ang may option na maging membro ng MANACO at magkakaroon ng libreng “capital” o tawagin nating shares of stock kung ito’y isa pang korporasyon.
Mga katanungan
Tanong: Ok lng po bng ipares ang inahin ko sa kanyang pamangkin? Sir hindi po bam ka apekto sa genes ng aking mga sisiw dahil ang brodcock ko anak ng kaptid ng inhin ko? Gus2 ko i2ng mga lahi na ito dahil madlas manalo, hindi ba ito makapek2 sa kanilang winning %?
Ang pamamaraang ito sa pagpapalahi ay isang uri ng inbreeding, bagaman hindi gaano ang tindi. Ok lang ito. Lalo na kung sadyang inbred ang gusto mong ipalabas.
Ang inbreeding ay ang pagpapalahi ng magkamag-anak. Ibig sabihin ay ang tat-yaw at ang inahin ay may magkaparehong ninuno sa loob ng 4-6 henerasyon o salinlahi.
Ginagawa ang inbreeding upang maisapuro ang mga katangian na ibig nating isalin sa susunod na henerasyon. Ito ang tinatawag na “to purify”.
Ang pagpurify ng mga magagaling na katangian upang ang mga itoy mas madaling maisalin sa mga sumusunod na henerasyon, ay ang layunin ng pag in-breeding.
Subalit, may malaking posibilidad din na sa halip na ang mga positibong katangian o kakayahan, ang mga negatibo ang mapurified. Kapag ito ang mangyari ay masama ang epekto ng inbreeding. Ito ngayon ang tinatawag na “inbreeding depression”.
Kaya ang sagot sa katanungan ng nagtext sa akin kung di ba makakaapekto ang kanyang pagpares ng tiyahin at pamangkin ay oo, makakaapekto. Ang epekto ay maaaring mas makabubuti sa kanyang nagpapanalo nang lahi, o maaari ding makasasama.
Ganyan lang naman talaga ang pagpapalahi. May grasya, may disgrasya.
Kamana magandang morning po. Maari po bang malaman ang feeding program nyo sa mga sisiw. May mga feeding program naman po ako ng mga programa ng iba’t-ibang kompanya, tulad ng naisulat mo minsan. Nais lang po namin kamana na malaman ang sa iyo at nang makumpara namin.
Kamana, ayos naman yang mga feeding program mga iba’t-ibang kumpaniya ng feeds at gamot. Pinag-aralan nila ng husto yan at saka sa totoo mas capable silang makapag-aral ng husto kaysa atin.
Kung pagmasdan natin maige, halos magkapareha lang ang kanilang mga programa. Magkaiba lang ang pangalan ng pakain o gamot. Ito ang tinatawag na brand names. Dahil nga may kanya-kanya silang produkto.
Ngunit kung tingnan natin ang generic names ng mga pakain at gamot na ito, halos magkaprehas lang.
Ang ating programa ay halos katulad lang din ng sa kanila. Kaya lang libre tayong gumamit ng kahit anong brand sa pakain at gamot at libre din nating ituro ang mga ito dahil hindi tayo konektado sa alin man sa mga kumpaniya. Ang mas nagustuhan natin ay siyang ating ginagamit.
Kaya lang may ibang bagay din tayong kinukunsidera. Tulad ng availability ng partikular na brand sa lugar natin. Paminsan-minsan ay may kaibigan tayo sa isang kumpaniya na maaring maka-influence sa atin. Okey lang ito kung talaga namang pupwede ang produkto nya. May pagkakataon din na ma-influence tayo sa commercials at advertisement.
Ngunit isa sa mga pinakamahalagang kunsiderasyon ng RB Sugbo ay ang pagtipid.
Para sa kumpletong feeding program natin ay magbasa sa tilaok.blogspot.com sa internet. Doon makikita nyo ang mga libreng babasahin na maari ninyong hingiin galing sa MANA. Libre po walang bayad. Bahagi po ng serbisyo ng Masang nagmamnok ang mamahagi ng kaalaman sa mga nagmamanok na nangangailangan nito.
Kamana, pwede po bang malaman ang iba’t ibang breeds ng manok na sikat dito sa Pilipinas?
May iba’t-ibang uri ng lahi ng mga manok panabong. Napakarami na ng mga linyada at lahi ang nabuo. Iilan lang ang maaari nating talakayin ditto at baka kapusin tayo hindi lamang sa espasyo kundi pati sa panahon.
Ang mga sumusunod ay yon lamang mga lahi na tanyag dito sa atin at kasalukuyang ginagamit ng maraming nagpapalahi. Nawa’y maging gabay ito sa inyo na gustong pasukin ang larangan ng pagpapalahi.
Hatch: Pula; berde o asul ang paa; straight o peacomb. Matibay, matapang at malakas.
Sweater: Pula; dilaw ang paa; peacomb. Agresibo, malakas, mabilis.
Lemon: Pula; dilaw ang paa; straightcomb (maliban sa Lemon 84 na peacomb at may berde ang paa). Matalino, abang at angat. Magaling puma-a.
Roundhead: Pula; puti o dilaw ang paa; peacomb. Mabilis, mautak at mataas ang lipad.
Kelso: Pula; puti o dilaw ang paa; straight o peacomb. Kalimitan ay katulad ng roundhead. Mabilis,mautak at mataas ang lipad.
Claret: Pula; puti ang paa; straightcomb. Mabilis, mautak, angat. Magaling puma-a.
Grey; Talisayin; puti, dilaw, berde, asul o itim ang paa; straight o peacomb. Katulad ng hatch,tibay, tapang at lakas ang puhunan. Subalit may mga bagong greys ngayon tulad ng Aguirre grey na mataas na rin ang lipad at mautak.
Brownhead at Black: Alimbuyugin o itim; itim ang paa; itim ang mata; straight o peacomb. Mapa sa ere man o sa lupa ang mga brownhead at black ay mabilis at maliksi. Karamihan sa mga ito’y agresibo at dinadaan ang laban sa paramihan ng palo.
Ang mga impormasyong ito’y maaari nating gawing gabay sa pagpapalahi.
Halimbawa ang hatch, sweater at grey na parehong malalakas ay dapat ipares sa mga mabibilis at mauutak gaya ng lemon, roundhead, kelso, at claret.
Ang blacks naman ay pwede sasweater, hatch, greys at samga mauutak na roundheads, kelso at clarets.
Maaari rin ninyong paghaluin ang 3 o 4 na linyada. Ito ang tinatawag na 3-way at 4-way crosses.
Ngunit ang pinakamahalaga ay huwag natin ibatay sa pangalan ng lahi ang ating pagpapalahi. Kailangan tingnan nating maige ang indibidwal ng katangian ng manok o pamilya na ating gagamitin.
(Para sa karagdagang impormasyon at kaalaman magbasa sa blog natin tilaok.blogspot.com. Para sa inyong mga katanungan tungkol sa pagmamanok o kaya’y sa MANA mag-text: 0927-995-4876 o 0908-980-8154 o mag-email: mba1220bemin@yahoo.com)
Llamado Tayo
Rey Bajenting
Taglugon na
Ano daw ang dapat gawin sa manok na naglulugon. Ito ang katanungan na malimit nating natatanggap ngayon. Oo dahil panahon na ngayon ng taglugon.
Tandaan po atin natin na ang manok na naglulugon ay nasa stressful na sitwasyon. Wala ito sa pinakakundisyon na pangangatawan. Kaya hindi na ito dapat ilaban. Ngunit hindi ibig sabihin na dahil hindi na ito ilalaban ay hahayaan na lang ito sa isang sulok at pababayaan na lang. Kailangan parin ng pagaaruga ang manok na naglugon. Huwag lang natin palaging hawakhawakan at himashimasin. Masakit ang paglugon lalo na’t sa panahon na tumutubo ng ang bagong balahibo. Hayaan natin sa cord ang manok. Sa may lilim at damuhan.
Kailangan din ng sustansya ang manok sa panahong ito. Ang balahibo ay binubuo ng mga protena kaya sa panahon na tumutubo ang balahibo ay mas nangangailangan ang manok ng pakain na may taglay na mataas na antas ng protena. Maaring conditioning pellets parin ang gamitin natin o kaya ang ating nakasanayang maintenance ration ay dagdagan natin ng kunting protein expander pellets. Halimbawa walong kilo ng ating maintenance feed haluan natin ng dalawang kilo ng protein expander pellet. Sa atin sa RB Sugbo ang maintenance feed natin ay 70% pigeon pellets special o kayay maintenance pellets na may 18% crude protein contents at 30% ordinary concentrate. Ang halong ito ay may halos 17% CP. Sa panahon na tumutubo na ang balahibo ng manok ay dinadagdagan natin ang CP sa ting pakain pamamagitan ng pagdagdag ng protein expander. Kahit 10 o 20% lang ang protein expander sa ating halo ay sapat na.
Ang bitamina naman na dapat ibigay sa panahong ito ay yong ihahalo lang sa tubig. Wag yong sinusubo pa o iturok dahil hindi nga maigeng hawakhawakan natin ang manok na naglulugon.
May mga nagtatanong paano daw na mas bumilis ang paglugon. Ganito po ang gawin natin: sa unang yugto ng paglulugon, sa paglaglagan ng balahibo, ibaba natin ang CP sa ating pakain. Damihan ang grains at kuntian ang pellets sa pakain. Sa panahon naman na maugumpisa nang tumubo ang bagong balahibo, taasan natin ang protena sa pakain. Ngayon na natin haluan ng protein expander pellets ang pakain.
Mana Cooperative
Si kamanang Marlon Mabingnay, ang ating kasama sa RB Sugbo at Masang Nagmamanok (MANA) sa pamamahagi ng technical na kaalaman sa pagmamanok ay kasama narin natin ngayon sa mga magasin na Pit Games at Llamado. Masayang ibinalita ni kamanang Marlon satin na kagagaling lang nila ng Bacolod upang kumuha ng mga litrato sa mga farms doon. Excited si kamanang Marlon na ang mga farms na dati’y nababasa lang niya ay ngayon napuntahan na niya at nakakausap na niya ang mga idolo natin tulad ni Mayor Juancho Aguirre at Lance dela Torre. Siguro sa susunod na labas ng Llamado Tayo ay ipakwento natin kay kamanang Marlon ang kanyang karanasan sa una niyang pagbyahe bilang staff ng Pit Games at Llamado.
Tiyak na balang araw ay makapupunta rin si kamanang Marlon ng Cebu. Mga farms naman ng mga kamana natin sa Cebu at mga kasama natin sa CVBA ang makikita ni kamanang Marlon. Sana’y magkataon sa paderby ng MANA sa Dec 3 sa Talisay Tourist Sports Complex.
Ang paderbing ito ay upang mapaunlad ang MANA Chicken Raisers Cooperative. (MANACO). Ang MANACO ay siyang nagtutulak ng All-Purpose Chicken (APC) Technology ng RB Sugbo upang ito’y gamitin ng ating mga chicken farmers sa countryside. Pinaghalo po itong gamefowl technology at native chicken raising technology. Inaasahan na tataas ang kikitain ng mga chicken raiser pag APC ang gamit nila. Madali itong matutunan. Ang kailangan lang ay a lugar na pagalaan ng mga manok at ang special strain ng gamefowl ang “Zugbu.”
Ang lahat ng sasali sa paderby sa Dec 3 ang may option na maging membro ng MANACO at magkakaroon ng libreng “capital” o tawagin nating shares of stock kung ito’y isa pang korporasyon.
Mga katanungan
Tanong: Ok lng po bng ipares ang inahin ko sa kanyang pamangkin? Sir hindi po bam ka apekto sa genes ng aking mga sisiw dahil ang brodcock ko anak ng kaptid ng inhin ko? Gus2 ko i2ng mga lahi na ito dahil madlas manalo, hindi ba ito makapek2 sa kanilang winning %?
Ang pamamaraang ito sa pagpapalahi ay isang uri ng inbreeding, bagaman hindi gaano ang tindi. Ok lang ito. Lalo na kung sadyang inbred ang gusto mong ipalabas.
Ang inbreeding ay ang pagpapalahi ng magkamag-anak. Ibig sabihin ay ang tat-yaw at ang inahin ay may magkaparehong ninuno sa loob ng 4-6 henerasyon o salinlahi.
Ginagawa ang inbreeding upang maisapuro ang mga katangian na ibig nating isalin sa susunod na henerasyon. Ito ang tinatawag na “to purify”.
Ang pagpurify ng mga magagaling na katangian upang ang mga itoy mas madaling maisalin sa mga sumusunod na henerasyon, ay ang layunin ng pag in-breeding.
Subalit, may malaking posibilidad din na sa halip na ang mga positibong katangian o kakayahan, ang mga negatibo ang mapurified. Kapag ito ang mangyari ay masama ang epekto ng inbreeding. Ito ngayon ang tinatawag na “inbreeding depression”.
Kaya ang sagot sa katanungan ng nagtext sa akin kung di ba makakaapekto ang kanyang pagpares ng tiyahin at pamangkin ay oo, makakaapekto. Ang epekto ay maaaring mas makabubuti sa kanyang nagpapanalo nang lahi, o maaari ding makasasama.
Ganyan lang naman talaga ang pagpapalahi. May grasya, may disgrasya.
Kamana magandang morning po. Maari po bang malaman ang feeding program nyo sa mga sisiw. May mga feeding program naman po ako ng mga programa ng iba’t-ibang kompanya, tulad ng naisulat mo minsan. Nais lang po namin kamana na malaman ang sa iyo at nang makumpara namin.
Kamana, ayos naman yang mga feeding program mga iba’t-ibang kumpaniya ng feeds at gamot. Pinag-aralan nila ng husto yan at saka sa totoo mas capable silang makapag-aral ng husto kaysa atin.
Kung pagmasdan natin maige, halos magkapareha lang ang kanilang mga programa. Magkaiba lang ang pangalan ng pakain o gamot. Ito ang tinatawag na brand names. Dahil nga may kanya-kanya silang produkto.
Ngunit kung tingnan natin ang generic names ng mga pakain at gamot na ito, halos magkaprehas lang.
Ang ating programa ay halos katulad lang din ng sa kanila. Kaya lang libre tayong gumamit ng kahit anong brand sa pakain at gamot at libre din nating ituro ang mga ito dahil hindi tayo konektado sa alin man sa mga kumpaniya. Ang mas nagustuhan natin ay siyang ating ginagamit.
Kaya lang may ibang bagay din tayong kinukunsidera. Tulad ng availability ng partikular na brand sa lugar natin. Paminsan-minsan ay may kaibigan tayo sa isang kumpaniya na maaring maka-influence sa atin. Okey lang ito kung talaga namang pupwede ang produkto nya. May pagkakataon din na ma-influence tayo sa commercials at advertisement.
Ngunit isa sa mga pinakamahalagang kunsiderasyon ng RB Sugbo ay ang pagtipid.
Para sa kumpletong feeding program natin ay magbasa sa tilaok.blogspot.com sa internet. Doon makikita nyo ang mga libreng babasahin na maari ninyong hingiin galing sa MANA. Libre po walang bayad. Bahagi po ng serbisyo ng Masang nagmamnok ang mamahagi ng kaalaman sa mga nagmamanok na nangangailangan nito.
Kamana, pwede po bang malaman ang iba’t ibang breeds ng manok na sikat dito sa Pilipinas?
May iba’t-ibang uri ng lahi ng mga manok panabong. Napakarami na ng mga linyada at lahi ang nabuo. Iilan lang ang maaari nating talakayin ditto at baka kapusin tayo hindi lamang sa espasyo kundi pati sa panahon.
Ang mga sumusunod ay yon lamang mga lahi na tanyag dito sa atin at kasalukuyang ginagamit ng maraming nagpapalahi. Nawa’y maging gabay ito sa inyo na gustong pasukin ang larangan ng pagpapalahi.
Hatch: Pula; berde o asul ang paa; straight o peacomb. Matibay, matapang at malakas.
Sweater: Pula; dilaw ang paa; peacomb. Agresibo, malakas, mabilis.
Lemon: Pula; dilaw ang paa; straightcomb (maliban sa Lemon 84 na peacomb at may berde ang paa). Matalino, abang at angat. Magaling puma-a.
Roundhead: Pula; puti o dilaw ang paa; peacomb. Mabilis, mautak at mataas ang lipad.
Kelso: Pula; puti o dilaw ang paa; straight o peacomb. Kalimitan ay katulad ng roundhead. Mabilis,mautak at mataas ang lipad.
Claret: Pula; puti ang paa; straightcomb. Mabilis, mautak, angat. Magaling puma-a.
Grey; Talisayin; puti, dilaw, berde, asul o itim ang paa; straight o peacomb. Katulad ng hatch,tibay, tapang at lakas ang puhunan. Subalit may mga bagong greys ngayon tulad ng Aguirre grey na mataas na rin ang lipad at mautak.
Brownhead at Black: Alimbuyugin o itim; itim ang paa; itim ang mata; straight o peacomb. Mapa sa ere man o sa lupa ang mga brownhead at black ay mabilis at maliksi. Karamihan sa mga ito’y agresibo at dinadaan ang laban sa paramihan ng palo.
Ang mga impormasyong ito’y maaari nating gawing gabay sa pagpapalahi.
Halimbawa ang hatch, sweater at grey na parehong malalakas ay dapat ipares sa mga mabibilis at mauutak gaya ng lemon, roundhead, kelso, at claret.
Ang blacks naman ay pwede sasweater, hatch, greys at samga mauutak na roundheads, kelso at clarets.
Maaari rin ninyong paghaluin ang 3 o 4 na linyada. Ito ang tinatawag na 3-way at 4-way crosses.
Ngunit ang pinakamahalaga ay huwag natin ibatay sa pangalan ng lahi ang ating pagpapalahi. Kailangan tingnan nating maige ang indibidwal ng katangian ng manok o pamilya na ating gagamitin.
(Para sa karagdagang impormasyon at kaalaman magbasa sa blog natin tilaok.blogspot.com. Para sa inyong mga katanungan tungkol sa pagmamanok o kaya’y sa MANA mag-text: 0927-995-4876 o 0908-980-8154 o mag-email: mba1220bemin@yahoo.com)
LLamado Tayo sa Larga: Partylist ng mga sabungero
Larga 22 Aug 23
Llamado Tayo
Rey Bajenting
Party list ng sabungero
Kabilang sa mga nag-apply for accreditation sa Comelec para maging party list at makasali sa nalalapit na eleksyon ay isang samahan ng mga sabungero, ang Alyansa ng mga Sabungero. Pagkalabas nang pagkalabas ng balita na may samahan ng mga sabungero ang nag-file for accreditation agad tayong pinuktati ng mga tanong. Marami ang nagtanong kung may kinalalaman ba ang MANA sa Alyansa ng mga Sabungero. Kasi ang naririnig at nalalaman nila na sa ngayon ay kumikilos para sa mga sabungero ay ang MANA.
Wala pong kinalalaman ang Masang Nagmamanok (MANA) Inc, sa kilos na yan ng Alyansa ng mga Sabungero. Ang totoo ngayon ko lang narinig ang samahang iyan. Hindi rin natin personal na kilala ang kanilang presidente si Nid Anima, bagaman, noong araw, may nababasa akong mga babasahin na isang Nid Anima ang may akda. Malamang iisa ang Nid Anima na ito at ang Nid Anima na nabasa ko. Kung ganun isa si kasamang Nid sa mga taong may pagmamalasakit sa sabong kung gawing batayan ang tagal ng panahon na siya’y naging bahagi ng industriya.
Walang kinalalaman ang MANA sa Alyansa. Ang MANA ay isang non-profit corporation na registered sa Securities and Exchange Commission (SEC) na ang layunin ay ang itaguyod ang kapakanan ng mga karaniwang sabungero. Ganito rin siguro ang layunin ng Alyansa. Pero hindi nag apply para maging partylist ang MANA. Sa ngayon ang tunututukan muna natin ay ang pagtatag ng mga kooperatiba upang makatulong sa kabuhayan ng mga pangkaraniwang nagmamanok. Hindi lang ang mga sabungero kundi pati na ang mga naghahapbuhay sa ibang poultry industry; ang mga native chicken raiser at mga magsasaka nay may mga alagang manok sa bukid. Kalaunan siguro ay magtatag tayo ng foundation.
Subalit hindi taliwas o makakasama sa layunin ng MANA kung ang mga nagmamanok ay magkakaroon ng kinatawan sa kongreso. Personally, para sakin. Dapat lang talagang magkaroon ng kinatawan ang mga sabungero at ibang nagmamanok. Ang sabong ay isang malaking industriya ngunit, tama si kasamang Nid, kulang ang mga pinaiiral na batas na mag regulate dito. Ang sabong ay bahagi ng kultura, ngunit lumilitaw na parang kulang ang proteksyon na bibibigay ng batas. Sa sabong, marami ang naghahanapbuhay ngunit sila’y hindi protektado ng ating Labor Code.
Sa obserbasyon na ang mga sabungero ay hindi dapat magkaroon ng kinatawan sa partylist system dahil tayo’y hindi marginal sector ay mali. Oo ang mga malalaking breeders at mga tahor hindi marginal. Pero tayong mga maliit na sabungero, ang mga naghahanapbuhay sa sabungan bilang kristo, sentenciador, kasador, manggagamot, gate keepers at iba pa ay higit pa sa marginal.
Ngunit iba-iba ang pananaw. Hindi lang kasi tayo ang membro ng lipunan. Marami sa ating mga kapatid na iba naman ang turing nila sa sabong. Kaya respituhin din natin. At the end of the day, nasa Comelec ang pagpasya. Nawa’y makalusot ang petisyon ng Alyansa at nang makatulong naman tayo sa pagkumpanya. Kung hindi naman igalang natin ang pasya, at ang pananaw ng iba. Magpatuloy lang tayo sa ating ginagawa. Ang MANA ay magseserbisyo sa karaniwang sabungero pamamagitan ng pamahagi ng kaalaman, pagtatag ng mga kooperatiba, pamigay ng materyales at iba pa. Patuloy lang tayong magbasa ng Larga, ng tilaok.blogspot.com, mag email sa mba1220bemin@yahoo.com at magtext satin. Hindi po tayo magsasawa sa pagtugon sa inyong mga katanungan hanggat kaya. Kasi may pagkakataon na di talaga natin maubos pagsagot lahat dahil may panahon na talagang maramirami at magkasabay pa. Kaya pinipili natin ang mga mahahalaga. At saka wag naman sana yong mga tanong na ang sagot ay sobrang haba na hindi magkasya sa text. Sa email kahit mahaba pwede.
MANACO
Kaugnay sa ating pagtatag ng mga kooperatiba, ang unang paderby ng Mana Chicken Raisers Cooperative (Manaco) ay gaganapin sa Dec. 3 sa Talisay Tourist Sports Complex. Ang lahat na sasali sa derby na ito ay may free shares sa kooperatiba. 3 cocks ang paderbing ito at maliban sa regular na champions’ at insurance prizes may kill quick award at fastest kill prizes pa. Ang Talisay Tourist Sports Complex ay isa sa mga pinakamagarang sabungan sa buong mundo at ito ang homecourt ng Central Visayas Gamefowl Breeders Association (CVBA) ang GBA kung saan kasapi tayo at marami sa ating mga kamana sa Visayas.
Ang Manaco ang ang kooperatiba na mamahala sa gamefowl dispersal program ng MANA sa Cebu at ng All-Purpose Chicken (APC) technology.
Urban conditioning
May isa po tayong kamana na nagtanong kung ang pagalaga ng manok ay magkatulad lang o ganun parin kahit na ang kanyang lugar ay nasa Metro Manila. Dahil sabi nya karamihan daw ng mga manukan na nababasa at napapanood niya ay nasa probinsiya at malalawak na lupain ang kinalalagyan. Karamihan din daw sa mga tips sa pagalaga na manok panabong na narinig at natutunan niya ay mas angkop at bagay kung ang iyong lugar ay malawak.
Si kamana Gener Figuracion ang nagtanong. Bago lang siyang kamana na nagparehistro pamamagitan ng pag email. Nabasa niya rin daw sa tilaok.blogspot.com ang iba’t-ibang libreng babasahin na pinaminigay ng MANA at RB Sugbo ngunit wala daw doon ang kanyang hinahanap—ang pagalaga ng manok kung ikaw ay nasa lungsod.
Napakagandang punto. Oo nga di gaanong tinatalakay ang aspetong ito. Karamihan ay pinapalagay na natin na ang nagmamanok ay nasa isang angkop na lugar. Subalit napakarami sa ating mga kamana ang nasa lungsod at may tinale. Nakikita pa nga natin ang iba ay nasa tabi ng daan ang manok nila. Ang iba ay nasa bubungan pa.
Tayo sa MANA ay natatalakay natin yan. May ilang seminars na si Dra. Nieva Arieta at ang inyong lingkod ay nagsasalita hinggil sa tinatawag natin na urban chicken raising. May mga naisulat narin tayo hinggil sa paksang ito noong ang Llamado Tayo ay nasa ibang pahayagan pa. Ngunit alam natin na marami pa ang hjindi nakabasa at nakaalm nito kaa nagpapasalamt tayo kay kamana Gener na naitanong nya at nang matalakay natin muli.
Ito po ang urban game chicken raising. Para po ito sa ating mga kamana na sa lungsod nakatira ngunit nagaalaga parin at nagpapalahi ng mga manok pansabong.
Hindi po kasi tularan ang kapaligiran sa lungsod para sa manok. Ang manok ay ibon. Gusto nito ang nasa bulubundukin, maraming punong kahoy at medyo malamig at tahimik na lugar. Sa lungsod ay mainit, walang gaanong punongkahoy at maingay. Kaya malayo sa paging tularan o ideal ang ganitong sitwasyon para sa manok.
Pero hindi ito sapat na dahilan upang hindi tayo makapag-enjoy sa larong sabong kung nanaisin natin. Payo lang po natin, na unang-una ilagay natin sa isip na lugi tayo kung ang makalaban ng ating manok ay yong laki sa bundok o sa mga magagandang
farm. Kaya wag tayong magpusta ng malaki. Pagmalaki na kasi ang pusta natin ang makakalaban natin ay ang mga magagaling na nagmamanok. Atsaka, hindi naman talaga maige ang nagpupusta ng malaki sa manok. Dahil sa halip na ito’y isang libangan lang o hanapbuhay, ito’y magiging isang sugal.
Linawin po natin na ang pamamaran natin sa urban na pagmamanok ay para lang umangat ng kunti ang kalagayan ng ating mga manok. Hindi kailan man ito maging kapalit ng tularan na kapaligiran at pagaalaga.
Kung may isang bagay na medyo pabor sa manok na laki sa lungsod ay ang kasanayan nito sa init, ingay at sa maraming tao na siyang palaging sitwasyon sa sabungan. Hindi ito madaling manibago. Alam natin na ma-stressed ang manok pag naninibago sa kapaligiran.
Ngunit pagdating sa pangangatawan, lakas ng mga internal organs, pagpaunlad ng mga kalamnan at kaisipan, malayong-malayo ang manok na laking siyudad sa laking probinsiya. Sa manok mas maige ang prom-di.
Mabuti-buti na lang at dahil sa sandata na kinakabit natin dito sa sabong sa Pilipinas ang labanan ay madaling matapos. Kung tulad pa sa Amerika na patibayan at pataasan ng resistensiya, walang kalabanlaban ang manok na laki sa lungsod. Dito sa atin may tsamba pa.
Upang maiangat natin ng kunti ang kalagayan ng manok natin sa lungsod, isaisahin natin sa pagtalakay ano ang mga kinakailangan ng manok na wala sa kalagayan nito sa lungsod. Una presko na hangin para sa paghinga. Ibig sabihin oxygen. Ang paghinga ng manok ay apat hanggang limang beses na mas mabilis kaysa tao. Samakatuwid mas malaki ang papel na ginagampanan ng hangin sa sistema ng katawan ng manok. Mas kailangan nila ang magandang kalidad ng hangin na malanghap at mahinga.
Kaya hanggat maari sa lugar na may punongkahoy ilagay ang manok. Kung ang hayop ay lumalanghap ng oxygen at nagpapalabas ng nakakalason na carbondioxide, ang halaman naman ang naglilinis pamamagitan ng pag langhap ng carbon dioxide at pagpalabas ng oxygen. Kung walang mga punongkahoy magtanim tayo o kaya’y maglagay ng halaman malapit sa mga kinalalagyan ng manok. Katabi ng kulungan nila, o sa cord.
Pangalawa ang manok ay nagangailangan ng greens sa pakain tulad ng gulay, damo mga prutas. Mahirap ito mahanap sa mga kinalalagyan ng manok sa lungsod. Kaya magsuplemento tayo sa ating pakain. May mga rejek na na gulay at prutas sa palengke Mura na alng ang mga ito. Minsa’y mahihingi pa natin. Kahit paano’y may sustansiya parin ang mga ito na makatulong sa pangangatawan ng ating manok.
Ang manok ay nangangailangan din ng mineral na wala sa lansangan. Sa bundok masustansya ang lupain. Kaya nakakakuha ng mineral ang manok. Sa lungsod dapat lang talaga na magbigay tayo ng mineral suplement. Ang mga MVE, multi vitamins and electrolites ay may mineral. Mayroon ding concentrated mineral drop pangmanok na mabibili sa merkado.
Sa mga malalawak na manukan, ang manok ay napapagala, makakatakbotakbo at lipadlipad. Kung di man sa mahahabang cord ito nakatali. Kaya naehersisyo ng husto. Sa lungsod hindi ito magawa ng manok. Kaya dapat na tulungan natin. I-ehersisyo natin ng kunti. Palipadliparin din natin pamamagitan ng paghagis sa ere. Ikahig at isampi natin. I-handspar at patakbotakbuhin pamamagitan ng pagpahabol ng catch cock.
Ang mga ito ay iilan sa mga dapat antin tandaan. Mga kaibahan ng manok na nasa malawak na kinalalagyan at sa manok na nasa lansangan lang. Kaya gawan natin ng paraan.
May artikulo tayo na makakatulong na isinulat natin sa Llamado magazine. Ito ay ang Boy Scout Keep. Medyo angkop yon sa mga nagmamanok sa lungsod at mga may pasok at walang caretaker ng kanilang manok. Kung di nyo pa ito nabasa ay pwede kayong mag request sa mba1220bemin@yahoo.com at i-email namin sa inyo ang nasabing artikulo. Libre po.
(Para sa karagdagang impormasyon at kaalaman magbasa sa blog natin tilaok.blogspot.com. Para sa inyong mga katanungan tungkol sa pagmamanok o kaya’y sa MANA mag-text: 0927-995-4876 o 0908-980-8154 o mag-email: mba1220bemin@yahoo.com)
Llamado Tayo
Rey Bajenting
Party list ng sabungero
Kabilang sa mga nag-apply for accreditation sa Comelec para maging party list at makasali sa nalalapit na eleksyon ay isang samahan ng mga sabungero, ang Alyansa ng mga Sabungero. Pagkalabas nang pagkalabas ng balita na may samahan ng mga sabungero ang nag-file for accreditation agad tayong pinuktati ng mga tanong. Marami ang nagtanong kung may kinalalaman ba ang MANA sa Alyansa ng mga Sabungero. Kasi ang naririnig at nalalaman nila na sa ngayon ay kumikilos para sa mga sabungero ay ang MANA.
Wala pong kinalalaman ang Masang Nagmamanok (MANA) Inc, sa kilos na yan ng Alyansa ng mga Sabungero. Ang totoo ngayon ko lang narinig ang samahang iyan. Hindi rin natin personal na kilala ang kanilang presidente si Nid Anima, bagaman, noong araw, may nababasa akong mga babasahin na isang Nid Anima ang may akda. Malamang iisa ang Nid Anima na ito at ang Nid Anima na nabasa ko. Kung ganun isa si kasamang Nid sa mga taong may pagmamalasakit sa sabong kung gawing batayan ang tagal ng panahon na siya’y naging bahagi ng industriya.
Walang kinalalaman ang MANA sa Alyansa. Ang MANA ay isang non-profit corporation na registered sa Securities and Exchange Commission (SEC) na ang layunin ay ang itaguyod ang kapakanan ng mga karaniwang sabungero. Ganito rin siguro ang layunin ng Alyansa. Pero hindi nag apply para maging partylist ang MANA. Sa ngayon ang tunututukan muna natin ay ang pagtatag ng mga kooperatiba upang makatulong sa kabuhayan ng mga pangkaraniwang nagmamanok. Hindi lang ang mga sabungero kundi pati na ang mga naghahapbuhay sa ibang poultry industry; ang mga native chicken raiser at mga magsasaka nay may mga alagang manok sa bukid. Kalaunan siguro ay magtatag tayo ng foundation.
Subalit hindi taliwas o makakasama sa layunin ng MANA kung ang mga nagmamanok ay magkakaroon ng kinatawan sa kongreso. Personally, para sakin. Dapat lang talagang magkaroon ng kinatawan ang mga sabungero at ibang nagmamanok. Ang sabong ay isang malaking industriya ngunit, tama si kasamang Nid, kulang ang mga pinaiiral na batas na mag regulate dito. Ang sabong ay bahagi ng kultura, ngunit lumilitaw na parang kulang ang proteksyon na bibibigay ng batas. Sa sabong, marami ang naghahanapbuhay ngunit sila’y hindi protektado ng ating Labor Code.
Sa obserbasyon na ang mga sabungero ay hindi dapat magkaroon ng kinatawan sa partylist system dahil tayo’y hindi marginal sector ay mali. Oo ang mga malalaking breeders at mga tahor hindi marginal. Pero tayong mga maliit na sabungero, ang mga naghahanapbuhay sa sabungan bilang kristo, sentenciador, kasador, manggagamot, gate keepers at iba pa ay higit pa sa marginal.
Ngunit iba-iba ang pananaw. Hindi lang kasi tayo ang membro ng lipunan. Marami sa ating mga kapatid na iba naman ang turing nila sa sabong. Kaya respituhin din natin. At the end of the day, nasa Comelec ang pagpasya. Nawa’y makalusot ang petisyon ng Alyansa at nang makatulong naman tayo sa pagkumpanya. Kung hindi naman igalang natin ang pasya, at ang pananaw ng iba. Magpatuloy lang tayo sa ating ginagawa. Ang MANA ay magseserbisyo sa karaniwang sabungero pamamagitan ng pamahagi ng kaalaman, pagtatag ng mga kooperatiba, pamigay ng materyales at iba pa. Patuloy lang tayong magbasa ng Larga, ng tilaok.blogspot.com, mag email sa mba1220bemin@yahoo.com at magtext satin. Hindi po tayo magsasawa sa pagtugon sa inyong mga katanungan hanggat kaya. Kasi may pagkakataon na di talaga natin maubos pagsagot lahat dahil may panahon na talagang maramirami at magkasabay pa. Kaya pinipili natin ang mga mahahalaga. At saka wag naman sana yong mga tanong na ang sagot ay sobrang haba na hindi magkasya sa text. Sa email kahit mahaba pwede.
MANACO
Kaugnay sa ating pagtatag ng mga kooperatiba, ang unang paderby ng Mana Chicken Raisers Cooperative (Manaco) ay gaganapin sa Dec. 3 sa Talisay Tourist Sports Complex. Ang lahat na sasali sa derby na ito ay may free shares sa kooperatiba. 3 cocks ang paderbing ito at maliban sa regular na champions’ at insurance prizes may kill quick award at fastest kill prizes pa. Ang Talisay Tourist Sports Complex ay isa sa mga pinakamagarang sabungan sa buong mundo at ito ang homecourt ng Central Visayas Gamefowl Breeders Association (CVBA) ang GBA kung saan kasapi tayo at marami sa ating mga kamana sa Visayas.
Ang Manaco ang ang kooperatiba na mamahala sa gamefowl dispersal program ng MANA sa Cebu at ng All-Purpose Chicken (APC) technology.
Urban conditioning
May isa po tayong kamana na nagtanong kung ang pagalaga ng manok ay magkatulad lang o ganun parin kahit na ang kanyang lugar ay nasa Metro Manila. Dahil sabi nya karamihan daw ng mga manukan na nababasa at napapanood niya ay nasa probinsiya at malalawak na lupain ang kinalalagyan. Karamihan din daw sa mga tips sa pagalaga na manok panabong na narinig at natutunan niya ay mas angkop at bagay kung ang iyong lugar ay malawak.
Si kamana Gener Figuracion ang nagtanong. Bago lang siyang kamana na nagparehistro pamamagitan ng pag email. Nabasa niya rin daw sa tilaok.blogspot.com ang iba’t-ibang libreng babasahin na pinaminigay ng MANA at RB Sugbo ngunit wala daw doon ang kanyang hinahanap—ang pagalaga ng manok kung ikaw ay nasa lungsod.
Napakagandang punto. Oo nga di gaanong tinatalakay ang aspetong ito. Karamihan ay pinapalagay na natin na ang nagmamanok ay nasa isang angkop na lugar. Subalit napakarami sa ating mga kamana ang nasa lungsod at may tinale. Nakikita pa nga natin ang iba ay nasa tabi ng daan ang manok nila. Ang iba ay nasa bubungan pa.
Tayo sa MANA ay natatalakay natin yan. May ilang seminars na si Dra. Nieva Arieta at ang inyong lingkod ay nagsasalita hinggil sa tinatawag natin na urban chicken raising. May mga naisulat narin tayo hinggil sa paksang ito noong ang Llamado Tayo ay nasa ibang pahayagan pa. Ngunit alam natin na marami pa ang hjindi nakabasa at nakaalm nito kaa nagpapasalamt tayo kay kamana Gener na naitanong nya at nang matalakay natin muli.
Ito po ang urban game chicken raising. Para po ito sa ating mga kamana na sa lungsod nakatira ngunit nagaalaga parin at nagpapalahi ng mga manok pansabong.
Hindi po kasi tularan ang kapaligiran sa lungsod para sa manok. Ang manok ay ibon. Gusto nito ang nasa bulubundukin, maraming punong kahoy at medyo malamig at tahimik na lugar. Sa lungsod ay mainit, walang gaanong punongkahoy at maingay. Kaya malayo sa paging tularan o ideal ang ganitong sitwasyon para sa manok.
Pero hindi ito sapat na dahilan upang hindi tayo makapag-enjoy sa larong sabong kung nanaisin natin. Payo lang po natin, na unang-una ilagay natin sa isip na lugi tayo kung ang makalaban ng ating manok ay yong laki sa bundok o sa mga magagandang
farm. Kaya wag tayong magpusta ng malaki. Pagmalaki na kasi ang pusta natin ang makakalaban natin ay ang mga magagaling na nagmamanok. Atsaka, hindi naman talaga maige ang nagpupusta ng malaki sa manok. Dahil sa halip na ito’y isang libangan lang o hanapbuhay, ito’y magiging isang sugal.
Linawin po natin na ang pamamaran natin sa urban na pagmamanok ay para lang umangat ng kunti ang kalagayan ng ating mga manok. Hindi kailan man ito maging kapalit ng tularan na kapaligiran at pagaalaga.
Kung may isang bagay na medyo pabor sa manok na laki sa lungsod ay ang kasanayan nito sa init, ingay at sa maraming tao na siyang palaging sitwasyon sa sabungan. Hindi ito madaling manibago. Alam natin na ma-stressed ang manok pag naninibago sa kapaligiran.
Ngunit pagdating sa pangangatawan, lakas ng mga internal organs, pagpaunlad ng mga kalamnan at kaisipan, malayong-malayo ang manok na laking siyudad sa laking probinsiya. Sa manok mas maige ang prom-di.
Mabuti-buti na lang at dahil sa sandata na kinakabit natin dito sa sabong sa Pilipinas ang labanan ay madaling matapos. Kung tulad pa sa Amerika na patibayan at pataasan ng resistensiya, walang kalabanlaban ang manok na laki sa lungsod. Dito sa atin may tsamba pa.
Upang maiangat natin ng kunti ang kalagayan ng manok natin sa lungsod, isaisahin natin sa pagtalakay ano ang mga kinakailangan ng manok na wala sa kalagayan nito sa lungsod. Una presko na hangin para sa paghinga. Ibig sabihin oxygen. Ang paghinga ng manok ay apat hanggang limang beses na mas mabilis kaysa tao. Samakatuwid mas malaki ang papel na ginagampanan ng hangin sa sistema ng katawan ng manok. Mas kailangan nila ang magandang kalidad ng hangin na malanghap at mahinga.
Kaya hanggat maari sa lugar na may punongkahoy ilagay ang manok. Kung ang hayop ay lumalanghap ng oxygen at nagpapalabas ng nakakalason na carbondioxide, ang halaman naman ang naglilinis pamamagitan ng pag langhap ng carbon dioxide at pagpalabas ng oxygen. Kung walang mga punongkahoy magtanim tayo o kaya’y maglagay ng halaman malapit sa mga kinalalagyan ng manok. Katabi ng kulungan nila, o sa cord.
Pangalawa ang manok ay nagangailangan ng greens sa pakain tulad ng gulay, damo mga prutas. Mahirap ito mahanap sa mga kinalalagyan ng manok sa lungsod. Kaya magsuplemento tayo sa ating pakain. May mga rejek na na gulay at prutas sa palengke Mura na alng ang mga ito. Minsa’y mahihingi pa natin. Kahit paano’y may sustansiya parin ang mga ito na makatulong sa pangangatawan ng ating manok.
Ang manok ay nangangailangan din ng mineral na wala sa lansangan. Sa bundok masustansya ang lupain. Kaya nakakakuha ng mineral ang manok. Sa lungsod dapat lang talaga na magbigay tayo ng mineral suplement. Ang mga MVE, multi vitamins and electrolites ay may mineral. Mayroon ding concentrated mineral drop pangmanok na mabibili sa merkado.
Sa mga malalawak na manukan, ang manok ay napapagala, makakatakbotakbo at lipadlipad. Kung di man sa mahahabang cord ito nakatali. Kaya naehersisyo ng husto. Sa lungsod hindi ito magawa ng manok. Kaya dapat na tulungan natin. I-ehersisyo natin ng kunti. Palipadliparin din natin pamamagitan ng paghagis sa ere. Ikahig at isampi natin. I-handspar at patakbotakbuhin pamamagitan ng pagpahabol ng catch cock.
Ang mga ito ay iilan sa mga dapat antin tandaan. Mga kaibahan ng manok na nasa malawak na kinalalagyan at sa manok na nasa lansangan lang. Kaya gawan natin ng paraan.
May artikulo tayo na makakatulong na isinulat natin sa Llamado magazine. Ito ay ang Boy Scout Keep. Medyo angkop yon sa mga nagmamanok sa lungsod at mga may pasok at walang caretaker ng kanilang manok. Kung di nyo pa ito nabasa ay pwede kayong mag request sa mba1220bemin@yahoo.com at i-email namin sa inyo ang nasabing artikulo. Libre po.
(Para sa karagdagang impormasyon at kaalaman magbasa sa blog natin tilaok.blogspot.com. Para sa inyong mga katanungan tungkol sa pagmamanok o kaya’y sa MANA mag-text: 0927-995-4876 o 0908-980-8154 o mag-email: mba1220bemin@yahoo.com)
Subscribe to:
Posts (Atom)
Ponkan broodcock
One of the ponkan broodcocks being readied by RB Sugbo for the incoming breeding season. RB Sugbo is among the gamefowl farms very much involved in the Masang Nagmamanok (MANA) Inc. nationwide gamefowl dispersal program.
Another ponkan
Another ponkan broodcock in the trio pen.
